23:01

"Trung Quốc muốn hạ nhiệt ở biển Đông" Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Gary Locke hôm qua (13.9) bày tỏ hy vọng rằng Bắc Kinh đang hướng tới việc xoa dịu căng thẳng trong khu vực sau khi bùng phát các tranh chấp lãnh hải. Song dường như ngược lại, Trung Quốc đang dồn dập phản ứng quyết liệt với Nhật Bản về vấn đề biển Hoa Đông. Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Gary Locke cho hay Bắc Kinh đang hướng tới việc xoa dịu căng thẳng trong khu vực. Hãng tin AFP dẫn lời ông Locke cho biết, trong những "cuộc thảo luận rất hữu hảo" tuần trước tại thủ đô Bắc Kinh, các lãnh đạo Trung Quốc đã tuyên bố với Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton rằng họ muốn theo đuổi một một bộ quy tắc ứng xử với ASEAN trên biển Đông. Phát biểu tại Viện Hòa bình quốc tế Carnergie ở thủ đô Washington, ông Locke nói: "Tôi đã nghe nhiều học giả danh tiếng Trung Quốc nói rằng bằng cách nào đó, Bắc Kinh muốn trở lại hiện trạng ban đầu, và rằng họ muốn hạ nhiệt". Những bình luận trên của ông Locke dường như tạo ra một sự nhấn mạnh khác biệt so với các quan chức cấp cao Mỹ khác, vốn kêu gọi Trung Quốc đàm phán với khối ASEAN gồm đầy đủ 10 thành viên. Theo thỏa thuận năm 2002, Trung Quốc đã nhất trí tiến tới một bộ quy tắc ứng xử cho vấn đề biển Đông với ASEAN, song Bắc Kinh lại muốn giải quyết với từng nước thay vì với một khối thống nhất. Biển Hoa Đông sóng gió hơn Trong một diễn biến khác, đối mặt với thách thức từ việc Chính phủ Nhật Bản mua 3 hòn đảo trong quần đảo Điếu Ngư/ Senkaku đang có tranh chấp ở biển Hoa Đông, phía Trung Quốc đã dồn dập phản ứng quyết liệt, đồng thời đưa ra nhiều hành động đáp trả. Báo Bình Quả của Hồng Kông ngày 12.9 cho biết, cùng với việc công bố đường cơ sở lãnh hải đối với đảo Điếu Ngư/ Senkaku, hai tàu hải giám số 46 và 49 của Trung Quốc ngày 11.9 cũng đã tới vùng biển bên ngoài khu vực quần đảo Điếu Ngư/ Senkaku. Cơ quan hải giám Trung Quốc đã hoạch định kế hoạch hành động liên quan, căn cứ tình hình thực tế để hành động bảo vệ và tuyên bố chủ quyền. Theo nhà nghiên cứu quân sự trên biển Christian Le Miere thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược quốc tế, việc điều hai tàu hải giám này phản ánh Trung Quốc chỉ tiến hành ngoại giao pháo hạm "phi quân sự hóa" để đáp trả việc Nhật Bản "mua đảo", bởi vì tàu hải giám chỉ là "cảnh sát duy trì trị an tại vùng nước chủ quyền. Ngoài việc kiểm soát tàu thuyền dân sự, tàu hải giám không hề tạo ra hình ảnh uy hiếp về mặt quân sự". Trong khi có thông tin Trung Quốc muốn xoa dịu các căng thẳng thì hai đội tàu hải giám của nước này lại rầm rập tiến đến gần quần đảo Điếu Ngư/Senkaku - vùng biển tranh chấp với Nhật Bản. Hiện dư luận khá lo ngại về khả năng tranh chấp Trung-Nhật trong vấn đề chủ quyền quần đảo Điếu Ngư/ Sekaku leo thang, hai bên rất dễ xảy ra nổ súng. Về vấn đề này, Khúc Tinh - Trưởng Trung tâm Nghiên cứu vấn đề quốc tế Trung Quốc - cho biết, việc Nhật Bản "quốc hữu hóa" quần đảo Điếu Ngư/ Senkaku đã thu hẹp một cách nghiêm trọng khả năng Trung-Nhật thông qua con đường ngoại giao để giải quyết tranh chấp, nguy cơ hai bên nổ ra xung đột đang ngày một gia tăng. Tuy nhiên, chuyên gia quân sự Hoàng Đông tin rằng khả năng nổ súng giữa hai bên không lớn. Một số phân tích cho rằng, hành động "ký hợp đồng mua đảo" của Chính phủ Nhật Bản chưa hẳn là "đỉnh điểm" của cuộc tranh giành quần đảo Điếu Ngư/ Senkaku, tới đây rất có thể sẽ còn có các đợt sóng gió khác xung quanh cuộc tranh chấp này. Phát biểu trên tờ Văn Hối cùng ngày, chuyên gia các vấn đề Nhật Bản của Trung Quốc - ông Đường Thuần Phong cho biết, Nhật Bản đã thách thức Trung Quốc nghiêm trọng. Việc Trung Quốc gia tăng đáp trả là chắc chắn và cần thiết. Hành động này sẽ còn tiếp diễn trong một khoảng thời gian nữa, song cụ thể gia tăng đến mức độ nào thì còn phải căn cứ vào hành động của phía Nhật Bản để quyết định. Nếu như Nhật Bản tiếp tục nâng cấp thách thức, phía Trung Quốc sẽ không loại trừ việc áp dụng các biện pháp trả đũa trong nhiều lĩnh vực như du lịch, kinh tế và hiệu quả của việc làm này rất khó dự liệu. Cao Hồng - Phó Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản, Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc - cho rằng nếu như tranh chấp quần đảo Điếu Ngư/Senkaku tiếp tục leo thang, nó không chỉ ảnh hưởng tới đường đi của quan hệ Trung-Nhật, mà còn ảnh hưởng tới các vấn đề lớn hơn như ổn định và phát triển của khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, thậm chí là toàn cầu. Lý Quốc Cường - Phó Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu biên cương sử địa, Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc - cho biết, quan hệ Trung-Nhật đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ đầu thế kỷ này tới nay. Gia Minh - Theo TTXVN