16:00

Nợ công: mức vay đi lên, hiệu quả đi xuống 

Trên thế giới, vay nợ là chuyện bình thường với mỗi quốc gia, kể cả nước nghèo cũng như nước giàu nhất hành tinh. Như nước Mỹ đang là "con nợ” lớn nhất của Trung Quốc. Việt Nam không là ngoại lệ. Đang là nước nghèo, tiềm lực tài chính quá eo hẹp do đó vay nợ để phát triển đất nước càng trở nên quan trọng đối với Việt Nam.

Tại khoản 2 điều 1 của Luật Quản lý nợ công đã xác định: Nợ công bao gồm tất cả các khoản nợ của Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ của chính quyền các địa phương. Từ 2006 - 2010 nợ công của Việt Nam bao gồm các khoản với tỷ trọng như sau: nợ Chính phủ chiếm 78,1%, còn lại xấp xỉ 22% thuộc khoản nợ do Chính phủ bảo lãnh và nợ của chính quyền các địa phương. Trong đó, nợ nước ngoài của Chính phủ chiếm tỷ trọng gần 62%, nợ trong nước chiếm hơn 38%.
Nợ công của Việt Nam đang không ngừng gia tăng theo chiều hướng năm sau cao hơn năm trước. Chẳng hạn trong 2 năm gần đây (2009 - 2010) nợ công từ hơn 47 tỷ USD tăng vọt lên đến hơn 55 tỷ USD. Trong 10 năm qua (2001 - 2010) nợ công tăng gấp gần 5 lần. Năm 2001, nợ công chiếm tỷ trọng 36% GDP, đến 2010 lên đến 54,3% GDP, bình quân mỗi năm nợ công của Việt Nam tăng hơn 15%. Nếu còn "phát đạt” theo đà như vậy, dự kiến đến 2016, nợ công của Việt Nam sẽ vượt qua 100% GDP. Dự báo đó nếu xảy ra sẽ không tránh khỏi khủng hoảng nợ công. Nên biết rằng Hy Lạp và Ailen thuộc thành viên của EU đang rơi vào tình cảnh "sống dở, chết dở” chỉ vì nợ công của hai nước này đã vượt qua 100% GDP. Đây là bài học cho toàn thế giới, trong đó có Việt Nam.
Vay thì phải trả, đó là chuyện đương nhiên. Hiện đang tồn tại tình trạng ngược chiều: khoản nợ công liên tục tăng (bình quân mỗi năm tăng hơn 15%) trong khi mức trả nợ không những không tăng mà còn giảm dần. Đây là vấn đề không thể xem thường. Năm 2006, tỷ lệ trả nợ trên tổng số nợ công là 9,09%. Đến 2010 chỉ số này giảm xuống chỉ còn 6,53%. Cùng thời điểm nói trên nợ công năm 2006 ở mức gần 28 tỷ USD, chiếm tỷ trọng hơn 45% GDP, đến 2010 tổng mức nợ công tăng lên hơn 55 tỷ USD và chiếm tỷ trọng 54,3% GDP. Tính riêng giai đoạn 5 năm gần đây, chỉ số nợ công trên GDP tăng gần 10% trong khi đó mức trả nợ công giảm hơn 2,5%.
Việt Nam đi vay vốn và nợ công là chuyện đương nhiên, không thể không vay. Tuy nhiên nợ công và hiệu quả sử dụng vốn vay là hai chuyện khác biệt, vấn đề quan tâm hàng đầu là nợ công tạo ra hiệu quả như thế nào. Hàng loạt dự án thuộc cơ sở hạ tầng của nền kinh tế được "khai sinh”, nhiều địa bàn, nhiều lĩnh vực trở nên "thay da, đổi thịt” nhờ vào vốn vay của Chính phủ. Tuy nhiên việc quản lý cũng như hiệu quả sử dụng nợ công đang có nhiều tồn tại, thậm chí có những vấn đề gây xôn xao dư luận. Hiệu quả sử dụng nợ công giảm dần, đây là hiện trạng thực sự đáng lo ngại. Năm 2001, sử dụng 5,24 đồng tạo ra 1 đồng sản lượng, đến nay đầu tư gần 8 đồng mới tạo ra 1 đồng sản lượng. Tổng mức nợ công đi lên trong khi hiệu quả sử dụng đi xuống, thực tế này đang là "đề bài” cần lời giải với sự hợp lực của các cấp, các ngành, các địa phương.
                                                                                Bá Tân