14:03
Không phát hiện được hồ sơ giả:

Công chứng viên phải chịu trách nhiệm

SGTT.VN - Tình trạng làm giả hồ sơ nhà đất, giả danh chủ sở hữu để bán tài sản đang diễn ra ngày một nhiều. Đáng nói, những thứ giả này vẫn qua mắt công chứng viên, gây thiệt hại nặng cho bên mua. Những khách hàng đến phòng công chứng càng lo hơn khi “chính nơi cấp hồ sơ cũng khó phân biệt thật giả”, như lời một công chứng viên bộc bạch.

Vậy trách nhiệm công chứng viên đến đâu trong các thiệt hại về tài sản kiểu này?

Làm giấy tờ giả tinh vi

Nhiều người lo ngại, không bắt buộc công chứng các hợp đồng về nhà đất, người dân gặp nhiều rủi ro. Ảnh: Thanh Hảo

Ngày 15.3, trao đổi với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, ông Trần Quốc Phòng, trưởng văn phòng công chứng Gia Định cho biết, không chỉ in giả giấy tờ, kẻ gian còn sử dụng tới giấy tờ thật, phôi thật để lừa công chứng viên.

Ông Phòng dẫn giải câu chuyện từ một tình huống đã xảy ra: một người bị mất toàn bộ hồ sơ nhà đất và giấy tờ tuỳ thân. Kẻ gian lượm được đã sửa tên mình vào chứng minh nhân dân cho trùng khớp với giấy tờ nhà đất. Thủ đoạn này tinh vi đến mức, kẻ gian bóc dấu vân tay của người mất giấy tờ rồi dán vân tay mình vào. Tương tự, hình ảnh mặt trước chứng minh cũng được thay thế. Như vậy, hồ sơ đã là thật, chỉ có người là giả.

Khi nhận hồ sơ, công chứng viên thấy thật thì chứng. Việc mua bán diễn ra, người mua bị thiệt hại tài sản. Những kiểu phạm pháp thế này vẫn diễn ra ở phòng công chứng nhưng khi phát hiện, kẻ gian “bỏ của chạy lấy người”.

Quan trọng là phải chứng minh được lỗi do công chứng viên gây thiệt hại để người bị hại nhờ toà án phân xử. Nghề công chứng viên nhiều áp lực vì thủ đoạn của kẻ gian ngày càng khó phát hiện, nhưng không vì vậy mà mất đi sự tự tin với nghề.

Một công chứng viên khác cho biết thêm, theo điều 5 luật Công chứng, mọi giao dịch, con người đều có thật. Tuy nhiên, gặp trường hợp hồ sơ giả với kỹ thuật in ngày càng tinh vi thì việc “lọt cửa” vẫn xảy ra. Điều này thường xảy ra ở văn phòng công chứng (thường được gọi là công chứng tư), do thiếu các thông tin ngăn chặn.

“Ví dụ như cha mẹ ở nước ngoài nhưng vẫn là chủ sở hữu nhà. Người con đem giấy tờ đó làm giả thành tên mình rồi bán nhà đi. Người mua thấy có chủ ở nhà, giấy tờ hợp lệ thì mua. Công chứng viên bị qua mắt và ngôi nhà có chủ mới chưa lâu thì chủ thật ở nước ngoài về đòi lại”, công chứng viên này ví dụ.

Phải bồi thường

Theo ông Trần Quốc Phòng, hiện nay, các văn phòng công chứng đều mua bảo hiểm nghề nghiệp với giá trị bồi thường rất lớn. Đơn cử như văn phòng công chứng Gia Định, giá trị bồi thường này lên đến 10 tỉ đồng/vụ. Khi có thiệt hại tài sản gây ra, khách hàng có thể yên tâm về mức bồi thường.

Theo luật sư Trần Công Ly Tao, dù biết hay không biết hồ sơ giả mà vẫn chứng thì công chứng viên vẫn chịu trách nhiệm như thường

Trong trường hợp giá trị tài sản lớn hơn 10 tỉ đồng, người bị thiệt hại có thể kiện văn phòng công chứng ra toà. “Quan trọng là phải chứng minh được lỗi do công chứng viên gây thiệt hại để người bị hại nhờ toà án phân xử. Nghề công chứng viên nhiều áp lực vì thủ đoạn của kẻ gian ngày càng khó phát hiện, nhưng không vì vậy mà mất đi sự tự tin với nghề”, ông Phòng tâm sự.

Luật sư Hồ Ngọc Diệp, đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng, khi cơ quan điều tra chứng minh được công chứng viên biết giấy tờ giả mà vẫn chứng thì sẽ chịu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, nếu công chứng viên vì không thể phát hiện được hồ sơ giả để dẫn tới thiệt hại cho khách hàng thì phải bồi thường theo quy định.

Đồng tình quan điểm trên, luật sư Trần Công Ly Tao, phó chủ nhiệm đoàn Luật sư TP.HCM, nói thêm: dù biết hay không biết hồ sơ giả mà vẫn chứng thì công chứng viên vẫn chịu trách nhiệm như thường. Trong trường hợp không biết mà giá trị tài sản lớn hơn giá trị bồi thường thì công chứng nhà nước sẽ do Nhà nước chi trả, còn công chứng tư thì phải tự thanh toán cho người bị hại. “Ví dụ giá trị bồi thường cho một vụ do bảo hiểm chi trả là 2 tỉ đồng, trong khi tài sản là 5 tỉ đồng thì 3 tỉ đồng chênh lệch đó là trách nhiệm của văn phòng công chứng. Bởi lẽ, văn phòng công chứng làm việc có thu phí thì phải chịu trách nhiệm. Khi công an bắt được người lừa đảo, lúc này văn phòng công chứng sẽ buộc người đó bồi thường lại cho mình”, luật sư Trần Công Ly Tao nói.

Thanh Nhã