15:32

TS. Trần Công Trục: Biển Đông chưa thể ngay lập tức yên bình  Phân tích và đánh giá về cục diện Biển Đông sau hàng loạt những sự kiện ngoại giao quốc tế của các nước trong khu vực và các nước có liên quan những ngày qua, đặc biệt là sau Diễn đàn an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương, TS. Trần Công Trục - nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ tâm đắc với thông điệp về "niềm tin chiến lược” của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Cho rằng, dư luận thế giới đang rất quan tâm và đề nghị các nước phải tuân thủ luật pháp quốc tế trong vấn đề tranh chấp ở khu vực Biển Đông là một tín hiệu vui, nhưng ông Trục cũng thẳng thắn: Không thể chỉ nói hay rồi để đấy, cộng đồng quốc tế phải có những hành động tiếp theo.   Đảo Trường Sa Lớn Ảnh: Lê Văn hùng - huy chương vàng cuộc thi ảnh biển đảo việt nam 2012 "Niềm tin chiến lược” là một thông điệp mang tính hiệu triệu PV: Theo ông, vấn đề đáng chú ý nhất đặt ra đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương, và nhất là đối với các nước có liên quan tới Biển Đông, sau Đối thoại Shangri-La 12, là gì?   TS. Trần Công Trục TS.TRẦN CÔNG TRỤC: Đây có thể nói là lần đầu tiên tại Diễn đàn này, một khái niệm đã được nêu ra, đó là: "Niềm tin chiến lược”. Các học giả quốc tế cũng thừa nhận đây là điểm rất mới, như một thông điệp mang tính chất hiệu triệu, mà hiệu triệu không chỉ bằng những lời nói suông mà bằng thái độ chân thật cầu thị dựa trên cơ sở nguyện vọng tha thiết và chính đáng, có thật của dân tộc Việt Nam cũng như của một số dân tộc khác yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Chúng ta không dùng sức mạnh quân sự ép buộc người ta phải tin điều phi lý. Trên cơ sở luật pháp, nguyện vọng chân thành, niềm tin tạo ra ý nghĩa đúng của nó. Nếu ai đó dùng sức mạnh bắt người khác phải cúi đầu, phải tin theo những điều họ nói thì lòng tin đó không bao giờ chắc chắn, trước sau rồi nó cũng trở lại sự thật của nó là thế giới sẽ có sự lộn xộn, nhân loại sẽ tiếp tục khổ đau. Ý ông đang nhắc tới bài phát biểu của Thủ tướng Việt Nam? - Đây là nguyện vọng rất tha thiết của người dân Việt Nam được thể hiện trong bài phát biểu của Thủ tướng. Bởi khi đi sâu phân tích chúng ta thấy Thủ tướng có nói rằng, người Việt Nam chúng tôi trọng nhất là niềm tin. "Mất niềm tin là mất tất cả”. Trong đó, ông nhấn mạnh thông điệp của người Việt là cần phải xây dựng niềm tin chiến lược. Tôi nghĩ đó không phải là khẩu hiệu có tính chất chung chung.   Đoàn kết để ngăn chặn ngọn lửa có thể bùng lên ở Biển Đông Ông có nói các học giả quốc tế cũng đánh giá cao thông điệp về "niềm tin chiến lược” trong khu vực, là bởi các nước đang gặp khủng hoảng ở chính điều này? - Thời gian vừa qua, một thực tế có thể nói làm chúng ta suy nghĩ, không muốn nói là rất đau lòng: trong cộng đồng khu vực châu Á – Thái Bình Dương, hẹp hơn là nội khối ASEAN đã có mầm mống của sự chia rẽ bởi những tác động không lành mạnh. Trong nội hàm bài phát biểu của Thủ tướng nước ta đó là nói đến tinh thần đoàn kết trong cộng đồng ASEAN, vai trò của các quốc gia trong khu vực châu Á -Thái Bình Dương trong việc giải quyết mọi vấn đề, trong đó có vấn đề tranh chấp phức tạp trên Biển Đông. Tôi cho rằng, đó là sự nhấn mạnh hết sức chuẩn xác. Bởi vì trong cuộc đấu tranh để ngăn chặn những hành động bất chấp luật pháp, bất chấp đạo lý, bất chấp lợi ích chính đáng của các quốc gia trong bối cảnh tương quan lực lượng hiện nay của khu vực và thế giới, tôi nghĩ yếu tố quan trọng và quyết định nhất là sự đoàn kết. Đoàn kết của dân tộc mình là sự đoàn kết từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài. Đoàn kết trong khu vực này và đoàn kết trên thế giới. Chúng ta phải làm được đoàn kết mới hòng ngăn cản, loại trừ được những mầm họa của cuộc chiến tranh phi nghĩa, những hoạt động bất chấp luật pháp quốc tế. Sự đoàn kết của cộng đồng khối ASEAN mới có thể hi vọng tiếp tục thúc đẩy cơ chế hợp tác, cơ chế pháp lý trong việc giải quyết các bất ổn, và có thể tìm cách ngăn chặn những ngọn lửa có thể bùng lên ở khu vực Biển Đông. Muốn đoàn kết được như vậy thì phải xuất phát từ động cơ trong sáng. Nếu như một ai đó hay một quốc gia nào đó vẫn có tư duy trong việc nên nghiêng về phía bên này, nặng về phía bên kia tạo thành liên minh để chống đối nhau thì điều đó dễ dẫn tới tình trạng gây mâu thuẫn, chia rẽ. Như bài phát biểu của Thủ tướng nước ta có nói rằng trong tình hình hiện nay việc cạnh tranh hoặc can dự của các nước lớn hơn với một số nước khác là việc bình thường. Nhưng cạnh tranh can dự với một động cơ chính trị cường quyền, muốn áp đặt cái ý của mình lên tất cả lợi ích chung của các nước, các dân tộc bất chấp tất cả thì đó là sự cạnh tranh can dự không lành mạnh. Và chính nó sẽ cản trở cho ý chí, nguyện vọng của các bên về việc xây dựng một niềm tin chiến lược.   Tuần tra trên biển. Ảnh: Bắc Phong Niềm tin phải có cơ sở Nghĩa là, niềm tin chiến lược chỉ có thể xây dựng trên cơ sở thiện chí của tất cả các bên cùng tôn trọng luật pháp quốc tế, thưa ông? - Niềm tin phải xây dựng trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, tôn trọng lợi ích chính đáng của cả cộng đồng khu vực chứ không thể nói chung chung, kêu gọi mọi người cứ tin tôi đi. Nhưng tin tưởng trên cơ sở nào? Phải là luật pháp, là các điều ước quốc tế mà cộng đồng các nước trong khu vực đã tham gia, ký kết và đã áp dụng nó trong thực tiễn để giải quyết tất cả những mâu thuẫn, mối quan hệ chính trị ngoại giao cũng như lợi ích kinh tế khác có liên quan trong cộng đồng này. Đó mới là điều quan trọng. Vậy vấn đề là ở chỗ "anh” phải tôn trọng hiến chương Liên Hợp Quốc, trong đó có quy định rất rõ "anh” không được giải quyết mọi tranh chấp bằng quân sự, bằng vũ lực để gây ra thảm họa cho loài người. Không dùng vũ lực để xâm lược, để xâm chiếm, để tranh chấp để gây ra bao nhiêu đau khổ. Phải tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp trong giải quyết các vấn đề tranh chấp lãnh thổ. Rồi phải tôn trọng Công ước luật Biển năm 1982 để giải quyết vấn đề hoạch định các vùng biển và thềm lục địa, giải quyết các mối quan hệ trong việc bảo đảm lợi ích chính đáng của các quốc gia ven biển cũng như các quốc gia khác có liên quan trong khu vực. Hơn nữa, ngay trong khu vực này đã từng cố gắng đi đến, có những tuyên bố ứng xử DOC và bây giờ tìm cách để giải thích rõ hơn điều đó, đồng thời đang tiến hành COC. Tất cả những thỏa thuận có tính chất pháp lý phải tôn trọng. Nếu như ai đấy nói rằng tôi rất cố gắng, tôi xin bảo đảm chữ tín và lòng tin mà không tôn trọng luật pháp, trong thực tế có những hành động ngược lại thì không thể nào có được lòng tin. Chìa khóa để mở cửa tòa nhà của lòng tin đang nằm trong tay các nước lớn Sau Đối thoại Shangri – La 12, theo ông cục diện Biển Đông sẽ có chuyển biến như thế nào trong thời gian tới? - Tôi nghĩ rằng, Đối thoại Shangri-La 12 là một tín hiệu mới, tín hiệu vui, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của hầu hết những quốc gia, dân tộc yêu chuộng hòa bình. Nhưng điều đó có thể làm thay đổi cục diện, có thể làm cho tình hình Biển Đông ngay lập tức yên bình không? Chúng ta mong muốn điều đó ngay lập tức, nhưng xét trên thực tế, thì ngay lập tức để tạo niềm tin chiến lược, ngay lập tức có thể tạo khối đoàn kết tập thể, ngay lập tức gạt đi được những hành động can dự, cạnh tranh với những động cơ vụ lợi bất chính thì rất khó. Không thể đòi hỏi ngày một ngày hai được mà cần sự nỗ lực nhiều hơn nữa, quyết tâm nhiều hơn và sự thiện chí mạnh mẽ hơn nữa không chỉ riêng của Việt Nam mà của nhiều nước trong khu vực, đặc biệt là những nước lớn. Hiện nay tôi cho rằng, cái chìa khóa để mở ra cửa tòa nhà của lòng tin chiến lược đang nằm trong tay các nước lớn. Còn như Việt Nam, chúng ta đã công khai tất cả, sẵn sàng công khai cái "chìa khóa” của mình để bước vào tòa nhà đó để xây dựng. Chúng ta cố gắng đấu tranh, thuyết phục để cho người ta nhanh chóng mở cửa để nhân loại sớm được nhìn thấy hào quang của niềm tin chiến lược, nhìn thấy ánh sáng hòa bình. Vậy thưa ông, trước tình hình hiện nay, chúng ta nên có những động thái tiếp theo gì trong vấn đề Biển Đông? - Chúng ta không nên ngồi chờ người ta, mà phải có sự vận động, quyết tâm và nội lực cần thiết. Phải đấu tranh, tuyên truyền vào từng cái cụ thể. Như vậy mới có thể tạo được niềm tin. Chúng ta phải để cho nhân loại, cộng đồng quốc tế hiểu thế nào là luật pháp và thực tiễn quốc tế, những việc đã xảy ra đúng - sai như thế nào, căn cứ vào đâu? Tránh để thiếu hụt những thông tin cần thiết. Cần tận dụng hết những thế mạnh pháp lý, nên dựa vào đó, chứ không thể dùng sức mạnh để đối chọi được. Chúng ta nên nhớ rằng, cuộc đấu tranh này diễn ra trên nhiều mặt trận: chính trị, ngoại giao, thông tin truyền thông, quân sự, kinh tế… Vậy cần phải có phương án cụ thể để ứng phó cho từng tình huống trên mỗi mặt trận. Ta thường bị động với nhiều sự kiện xảy ra, vì thế bây giờ phải thay đổi, phải bài bản chuẩn bị kỹ, có xây dựng chiến lược cho từng bước đi, nếu chúng ta muốn có được niềm tin chiến lược như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu trước cộng đồng quốc tế. Trân trọng cảm ơn ông! (Theo ĐĐK.vn) CT-Hoàng Thu Phố thực hiện