Lọc dầu Dung Quất xin ưu đãi: Đèo bòng đến bao giờ? Cập nhật lúc 07:13    (Doanh nghiệp) - Theo các chuyên gia, đã đến lúc Nhà nước phải xem xét lại, cần thiết cơ cấu lại nhà máy lọc dầu Dung Quất, không thể tiếp tục ưu đãi mãi. Điệp khúc xin ưu đãi Trong công văn gửi Văn phòng Chính phủ, Bộ Công thương, Bộ Tài chính vừa qua, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đã báo cáo về tác động của chính sách thuế nhập khẩu ưu đãi đối với sản phẩm của Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất. Theo đó, PVN cho biết, chênh lệch thuế suất khiến các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đổ xô nhập khẩu từ nguồn các nước ASEAN để hưởng chênh lệch thuế, khiến nhà máy lọc dầu Dung Quất có thời gian rơi vào ế ẩm, các mặt hàng dầu sản xuất ra không tiêu thụ được. PVN kiến nghị Chính phủ trong ngắn hạn, xem xét điều chỉnh giảm mức thuế nhập khẩu để đảm bảo sản phẩm của NMLD Dung Quất không bị dồn ứ.   Theo PVN, nhiều sản phẩm của nhà máy lọc dầu Dung Quất đang gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt của hàng nhập ngoại có ưu đãi thuế. Ảnh: VnEconomy “Nếu thuế nhập khẩu không điều chỉnh giảm thì nguy cơ khách hàng bỏ hàng hoặc đẩy lùi lịch lấy hàng sang năm 2016 là rất có thể. Giả sử nửa cuối tháng 12 khách hàng không lấy hàng theo lịch và đẩy sang tháng sau thì lượng hàng tồn kho dự kiến khoảng 190 nghìn m3, trong khi sức chứa tối đa của nhà máy là 150 nghìn m3 cho dầu diesel”, văn bản của PVN nêu rõ. Đây không phải là lần đầu tiên PVN đưa ra cớ chênh lệch thuế suất để đề nghị giảm thuế, "nếu không, có nguy cơ hết chỗ chứa dầu" hay "có nguy cơ đóng cửa". PVN cũng từng tiết lộ trong một báo cáo đề nghị gia hạn ưu đãi gửi Chính phủ trước đây, thực chất lãi của Dung Quất chủ yếu nhờ vào ưu đãi. Trước ưu đãi giảm thuế mà PVN tiếp tục đề xuất cho NMLD Dung Quất, nhiều chuyên gia bày tỏ quan điểm không đồng tình. PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho rằng, trước hết, cơ quan quản lý cần đến tận nơi xem xét tình hình, kiểm tra kiến nghị của PVN với tình hình thực tế. "Theo cam kết trong các hiệp định FTA, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)..., Việt Nam sẽ phải cắt giảm thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng. Tuy nhiên, nó tác động đến NMLD Dung Quất hay không, tác động đến mức độ nào thì phải kiểm tra, đối chiếu thực tế bởi dẫu ký kết các hiệp định như thế nhưng thời điểm có hiệu lực thì cần phải xem lại, từ đó mới có thể kết luận tác động của nó đến nguồn thu của nhà máy ra sao", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói. Theo ông Nguyễn Văn Nam, là nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, NMLD Dung Quất được hưởng rất nhiều ưu đãi, đặc biệt là các ưu đãi về thuế. Ví dụ, NMLD Dung Quất được hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, trong đó miễn hoàn toàn bốn năm đầu từ khi có thu nhập chịu thuế, giảm 50% trong chín năm tiếp theo. Được giữ lại mức thuế nhập khẩu 7% với xăng dầu, 5% với LPG và 3% với các sản phẩm hóa dầu khác... "Ưu đãi xưa nay vẫn có nhưng lẽ ra chỉ trong giới hạn một vài năm đầu gặp khó khăn, đằng này NMLD Dung Quất đi vào hoạt động đã lâu vẫn cứ tiếp tục được ưu đãi thì tôi rất ngạc nhiên. Ưu đãi phải có thời hạn chứ không phải mãi mãi", ông nhấn mạnh. Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại bày tỏ sự lo ngại những ưu đãi mà NMLD Dung Quất được hưởng sẽ tạo tiền lệ cho các dự án lọc dầu sau này xin ưu đãi, mà lọc dầu Nhơn Hội, Nghi Sơn là ví dụ. Trong khi đó, TS Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cũng cho rằng, đã rất nhiều lần PVN xin ưu đãi cho NMLD Dung Quất và cứ kéo dài mãi sẽ không giải quyết được gốc rễ của vấn đề. "Nhà máy lọc dầu đầu tư nhiều nhưng hiệu quả thấp, lại trục trặc luôn giống như đường ống nước sông Đà. Bây giờ cứ liên tục xin giảm thuế "nếu không có nguy cơ hết chỗ chứa dầu" hay "có nguy cơ đóng cửa", những thứ đó chỉ là chữa cháy cho thực trạng trước mắt", ông lưu ý. Không thể đèo bòng mãi Theo TS Lưu Bích Hồ, đối với trường hợp của NMLD Dung Quất cần xem xét ở hai khía cạnh; Thứ nhất, đến lúc nhà máy phải tự lo cho mình, không thể cứ đổ cho lý do này, lý do kia mà xin ưu đãi. Thứ hai, dẫu có đặt vấn đề ưu đãi, Nhà nước cũng rất khó giải quyết bởi "bầu sữa" ngân sách đang cạn kiệt, bị hụt thu do giá dầu giảm, lấy gì để ưu đãi cho nhà máy? Ông cho rằng không nên để kéo dài tình trạng này mà Nhà nước phải xem xét lại, thậm chí nếu cần thiết thì chấp nhận dừng lại để cơ cấu lại nhà máy. "Không thể đèo bòng, ưu đãi mãi bởi như thế Nhà nước không đủ sức mà bản thân doanh nghiệp cũng không thay đổi được" - vị chuyên gia thẳng thắn. TS Lưu Bích Hồ nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập kinh tế, Việt Nam đã tham gia các hiệp định FTA, TPP, chấp nhận thị trường bình đẳng và nguyên tắc không phân biệt đối xử, vì thế không nên để các nhà đầu tư ép mình và coi thường. Bổ sung thêm, PGS.TS Nguyễn Văn Nam lo lắng, khi Việt Nam đã hội nhập mà cứ ưu đãi mãi cho doanh nghiệp thì chỉ làm hỏng doanh nghiệp bởi họ sẽ chẳng có động lực để vươn lên, không chịu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, hiệu quả quản lý. Hậu quả là Việt Nam phải gánh một hệ thống doanh nghiệp có công nghệ lạc hậu. Ông cho rằng, đã đến lúc phải nghiêm túc đặt ra các vấn đề ưu đãi cái gì, ngưỡng ưu đãi là bao nhiêu, ai được phép ký quyết định ưu đãi... để việc quản lý được công khai, minh bạch, đồng thời tránh thiệt hại cho nền kinh tế. Không chỉ là chuyện dành ưu đãi cho NMLD Dung Quất, TS Lưu Bích Hồ cũng cho đây là một thực trạng mà các doanh nghiệp nhà nước mắc phải từ lâu và vẫn chưa thay đổi được khi cứ ỷ lại vào sự ưu đãi của Nhà nước. "Đã là doanh nghiệp của Nhà nước thì giống như con của mình, đẻ ra thì phải có trách nhiệm. Nhà nước phải cố gắng tìm ra cách giải quyết để doanh nghiệp nhà nước dần lành mạnh, hoạt động hiệu quả trở lại và làm đúng được vai trò của nó", ông nói. (Theo Đất Việt) Thành Luân