Bài đăng
11:27
Chuyên gia
Bùi Kiến Thành: “Đừng phí phạm tài nguyên sức lao động”
(PetroTimes)
-
Việc nền kinh tế đang để một bộ phận người dân ngồi chơi là phí phạm tài
nguyên đất nước, phí phạm sức lao động của cả cơ cấu dân số đang vào thời kỳ
lý tưởng. Trong câu chuyện với phóng viên Báo điện tử PetroTimes, ông Bùi
Kiến Thành bày tỏ mong muốn thời gian tới, các cấp quản lý cần tạo điều kiện
tối đa cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực ngoài quốc doanh để họ được trao
thêm cơ hội phát triển bền vững. Có vậy mới tạo điều kiện cho người dân trong
độ tuổi lao động có nhiều việc làm.
Nợ công không xấu, nhưng cần công khai
con số!
PV: Chính phủ vừa
đề nghị Quốc hội cho phép nới bội chi ngân sách 2014 từ 4,9 lên 5,3% GDP để
tăng mạnh cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Quan điểm của ông về vấn đề
này như thế nào, thưa ông?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Thực trạng
ngân sách thu không đủ chi đã được nhiều cơ quan chức năng công khai nhiều
năm nay. Tôi cho rằng đây là câu chuyện của quản lý ngân sách.
Trên thực tế, quản lý ngân sách luôn chịu sự chi phối từ
quản lý kinh tế. Mọi người biết, ngân sách Nhà nước chủ yếu đến từ thuế. Như
vậy, muốn túi tiền của Nhà nước được cải thiện thì doanh nghiệp phải khỏe mạnh,
hàng phải bán được, tiền thu về mới mong hoàn thành nghĩa vụ thuế với Nhà
nước. Trong lúc chia sẻ cùng tôi, rất nhiều chủ doanh nghiệp than vãn, khi
nền kinh tế có dấu hiệu khủng hoảng, đã cạn “lực” vì cùng lúc phải gánh 2
“quả tạ” trên vai - lãi ngân hàng và nghĩa vụ thuế.
Muốn cải thiện tình hình này, không có cách nào khác chúng
ta phải cố gắng tạo được một môi trường kinh doanh lành mạnh, một hành lang
pháp lý đủ mạnh để kích thích doanh nghiệp “năng động, xông pha” hơn.
Chuyên gia Bùi Kiến Thành
PV: Chi phí thường
xuyên trong hệ thống cơ quan công quyền luôn là tiêu điểm của việc lãng phí,
thiếu ý thức. Ông có đồng ý với quan điểm trên?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Theo tôi,
trong khi bội chi ngân sách đã rõ nét, chúng ta phải nhìn sâu vào mặt chi
tiêu của bộ máy công quyền. Vấn đề chi tiêu hợp lý, chất lượng hóa công tác
sử dụng viên chức Nhà nước, chi phí thường xuyên, chi phí hội thảo, hội nghị,
tham quan, xe cộ… từ ngân sách công đã được quan tâm đúng mức chưa. Việc Chính
phủ đề nghị Quốc hội nới biên độ bội chi là của năm 2014, tức là còn 1 quý
nữa để toàn hệ thống chính trị tính toán và đánh giá mọi tác động của đề nghị
trên. Đầu tư 1 đồng phát triển kinh tế xã hội sẽ tạo được bao nhiêu công ăn
việc làm, giải tỏa bao nhiêu cho hàng tồn kho, kích cầu ở những lĩnh vực
nào…? Tất cả phải có địa chỉ cụ thể!
Tôi nghe câu chuyện một bộ phận viên chức Nhà nước lười
nhác, sáng cắp ô đi tối cắp về. Các quốc gia đang hướng tới việc tinh giảm
biên chế công chức, tăng lương mạnh cho khu vực này để giảm tham nhũng, giảm
sức ép “cơm, áo, gạo, tiền” cho họ nhằm nâng cao thực chất công việc khối cơ quan
Nhà nước. Tôi cho rằng bộ máy công quyền của chúng ta còn cồng kềnh và không
hiệu quả. Ai cũng biết cả, nhưng đáng buồn là không thấy ai xắn tay vào giải
quyết khu vực này.
PV: Bội chi ngân
sách sẽ gây ra một phần nợ công. Đây là một vấn đề lớn phải không, thưa ông?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Nợ công là
tổng giá trị các khoản tiền mà Chính phủ thuộc mọi cấp từ Trung ương đến
chính quyền địa phương đi vay. Việc đi vay này là nhằm tài trợ cho các khoản
thâm hụt ngân sách nên nói cách khác, nợ Chính phủ là thâm hụt ngân sách luỹ
kế đến một thời điểm nào đó. Để dễ hình dung quy mô của nợ Chính phủ, người ta
thường đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu % so với Tổng sản phẩm quốc nội
(GDP).
Nợ công không xấu. Đi vay là việc chính phủ mọi quốc gia
trên đà phát triển đều phải làm. Người dân nào có nhu cầu sử dụng đường cao
tốc, tàu điện trên cao, sân bay hiện đại, trường học, bệnh viện, nhà hát… vấn
đề là nợ công được công khai đến đâu, công tác khiển khai được minh bạch như
thế nào. Thứ nhất, đáp ứng được nhu cầu bổ sung vốn cho đầu tư phát triển và
cân đối ngân sách Nhà nước. Ngoài ra, nhiều dự án cơ sở hạ tầng, các chương
trình xóa đói giảm nghèo, cải thiện môi trường, giải quyết việc làm, an sinh
xã hội, dự án trọng điểm quốc gia... đều được đầu tư bằng nguồn vốn vay công.
Thứ hai, các chỉ số nợ công chính thức, mà còn phải kiêm tra độ chính xác,
hiện nay nếu theo chiến lược dài hạn và chương trình nợ công trung hạn thì
đang trong giới hạn an toàn. Xu hướng giảm tỷ trọng nước ngoài trong cơ cấu
Chính phủ với tiêu chí: tỷ trọng hàng năm là nợ trong nước tăng lên và nợ
nước ngoài giảm đi.
Cách đây 1-2 năm, Bộ Tài chính có thông tin mỗi năm nền
kinh tế hơn 100 tỉ USD của Việt Nam phải nợ khoảng 5 tỉ USD. Thứ nữa, chúng
ta đi vay nhưng phải nhìn thấy nguồn trả nợ, điều chỉnh được dòng chảy tài
chính trong đất nước để từ đó cân đối và thu xếp trả dần. Nếu nhiệm kỳ này ồ ạt
vay thì đến nhiệm kỳ sau và đời con cháu chúng ta sẽ kẹt trong vũng lầy tài
chính. Tình hình ngân sách đã rất căng thẳng, nhưng đây chỉ là giải pháp tình
thế chứ không giải quyết vấn đề một cách toàn diện, cái chính phải bằng mọi
cách giảm được chi tiêu. Hơn nữa, nếu Chính phủ đi vay quá nhiều sẽ ảnh hưởng
đến đầu tư tư nhân. Nói cách khác, tổng vốn của xã hội là một miếng bánh, nếu
người này chiếm phần lớn thì đông đảo những người còn lại nguy cơ phải chịu
đói. Nới trần bội chi ngân sách cũng là một giải pháp nhưng đi kèm với đó là
các điều kiện ràng buộc việc tăng hiệu quả đầu tư từ vốn ngân sách Nhà nước,
nâng cao trách nhiệm của những người ra quyết định sử dụng đồng vốn.
Cần đánh giá đúng vai trò của doanh
nghiệp ngoài quốc doanh
PV: Nhưng thực tế
mà chúng ta đang phải đối mặt là nền kinh tế đang “tụt hậu”. Tuy có không ít
người cho rằng đây là hệ quả tất yếu khi cả nền kinh tế thế giới đang lâm vào
khủng hoảng. Nhưng tại sao các nước xung quanh ta lại không ảnh hưởng nặng nề
như của Việt
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Vấn đề của
mình là phải nhìn thẳng vào nguyên nhân sâu xa của nó hay nói là nguyên nhân đích
thực của nó. Đó là do chính sách tiền tệ của mình không phù hợp. Đã có thời
gian doanh nghiệp bị thiếu vốn đầu tư. Muốn chống lạm phát, ổn định vĩ mô thì
doang nghiệp phải sản xuất được, phát triển được. Doanh nghiệp không phát
triển thì làm gì còn tăng trưởng. Vì vậy nên phận sự của các cơ quan quản lý
Nhà nước là phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững, tạo điều
kiện cho nhân dân có nhiều việc làm. Để cho người dân ngồi chơi là đang phí
phạm tài nguyên đất nước, phí phạm sức lao động của người dân... Tài nguyên
của chúng ta không phải là khoáng sản mà lớn nhất là sức lao động của người
dân... Dân ta được đánh giá là cần cù, lại là dân số trẻ, sức trẻ của chúng
ta rất nhiều thì phải có năng suất lao động lớn thì mình phải phát huy được năng
suất lao động. Năng suất lao động ngày càng kém vậy nên nền kinh tế sẽ tụt
hậu.
Duy trì sản xuất
là cách duy nhất để cải thiện chất lượng nhân lực
Chúng ta chưa thấy thực sự nguyên lý của một nền kinh tế
thị trường, chúng ta chưa thấy được trách nhiệm cốt lõi của quản lý Nhà nước;
trong một đất nước muốn dân giàu nước mạnh thì dân phải giàu, mà muốn dân
giàu thì dân phải có việc làm, hay là giá trị việc làm của dân tăng lên. Nếu để
dân thất nghiệp thì phí phạm sức lao động của người ta, ảnh hưởng tới vấn đề
đào tạo ra một thế hệ lao động có chất lượng cao...
Rồi chúng ta cắt giảm đầu tư công hàng loạt cũng làm kinh
tế thụt lùi. Tái cấu trúc kinh tế, tái cấu trúc đầu tư là đúng, nhưng phải
làm thế nào cho đạt hiệu quả thì phải tính.
PV: Thực tế việc
tái cơ cấu đã được bàn nhiều, nói nhiều nhưng dường như việc đó đang được
thực hiện một cách ì ạch, thưa ông?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Tái cơ cấu là
gì, là khi một nền kinh tế đang bị đau ốm thì giờ phải làm sao cho mạnh khỏe.
Hiện tại, doanh nghiệp đang ốm vì nhiều lý do. Muốn cấu trúc lại nền kinh tế,
thì ít nhất phải làm cho doanh nghiệp khỏe mạnh, làm cho nó phục hồi.
Làm sao có thể tái cấu trúc khi mà các doanh nghiệp chìm
vào nợ xấu, tài sản thế chấp thì không có. Cũng không thể cấu trúc kinh tế
nếu chưa giải quyết được các vấn đề sở hữu chéo trong ngân hàng, những vi
phạm tín dụng… Lấy phương tiện đâu để cấu trúc nền kinh tế. Nói thì nói mà các
phương tiện làm thì không có, không có quyết tâm quyết liệt xử lý các vấn đề
cần phải làm để cho doanh nghiệp có thể phát triển, thì không có cách gì cấu
trúc được.
Doanh nghiệp Nhà nước là thủ phạm của hơn 30-50% nợ xấu,
nợ khó đòi của hệ thống ngân hàng. Vì vậy nói cấu trúc nền kinh tế từ doanh
nghiệp tư nhân đến doanh nghiệp là bất khả thi vì không có phương tiện để
làm. Nếu không quyết tâm, quyết liệt để mà làm, đừng có mong mỏi tái cấu trúc
cái gì được.
PV: Nhiều chuyên
gia cũng cho rằng, trong thời điểm này chúng ta cần xem lại hay nói chính xác
là nên đánh giá đúng vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong hệ thống kinh tế.
Ông có ý kiến gì về nhận định này?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Thì mình cũng
phải đặt câu hỏi tại sao như thế? Những người có trách nhiệm nghiên cứu giải
pháp là ai, có thấy được tầm vĩ mô hay không. Mà thấy được thì người ta có
quan tâm hay không? Hay chuyện vĩ mô người ta không quan trọng, mà người ta quan
trọng nếu cứu anh này thì có lợi ích gì cho mình...
Cụ thể như Điều 3 của Nghị quyết 11 nói rõ ràng lắm. Nhưng
mình không có làm, mình chỉ lo siết chặt tiền tệ, trong khi Điều 3 nói rằng,
phải tập trung phát triển sản xuất kinh doanh, ưu tiên lĩnh vực kinh tế nào có
hiệu suất đầu tư (ICOR) cao về sử dụng đồng vốn. Chứ không phải đầu tư vào
các doanh nghiệp Nhà nước, với hiệu suất đầu tư kém, phải bỏ ra 14 đồng mới
sản xuất ra một đơn vị sản phẩm trong khi nhiều doanh nghiệp tư nhân chỉ cần
4 đồng là họ có thể làm ra 1 đơn vị sản phẩm rồi.
Kinh tế tư nhân cần phải được
coi trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội
Thế nên việc mình cần làm là phải dùng số tiền có hiệu quả
nhất, chứ không phải đổ tiền vào doanh nghiệp Nhà nước rồi đầu tư vào những
cái không có hiệu quả.
Để làm được việc đó thì cơ quan nghiên cứu và hoạch định
chính sách phải suy xét kỹ. Không nên lẫn lộn giữa chính sách và biện pháp.
Chính sách là việc dài hơi còn biện pháp lại là chuyện nhất thời. Hiện tại
các cơ quan quản lý Nhà nước mới chỉ đưa ra biện pháp biện pháp kia nhưng chỉ
là biện pháp thôi chứ không là chính sách...
PV: Theo ông, lĩnh
vực nào của nền kinh tế hiện nay cần được quan tâm đầu tư?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Cần làm bảng
nghiên cứu tình hình kinh tế ra sao và lĩnh vực đó có tiềm năng phát triển
thị trường trong nước như thế nào? Nước ngoài ra sao? Và nó có khả năng đi đến
đâu? Đó là sự nghiên cứu nghiêm túc để biết được Việt
PV: Vậy còn vai
trò của Ngân hàng Nhà nước trong việc cung cấp tín dụng cho nền kinh tế, thưa
ông?
Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Tôi cho rằng
Ngân hàng Nhà nước đang có hướng điều hành chính sách tiền tệ khởi sắc, ít
nhất là so với 5-7 năm trước. Ngân hàng Nhà nước đã mạnh tay hơn trong việc
cải thiện thanh khoản. Tuy nhiên, những biện pháp tức thì, trong ngắn hạn như
việc cung cấp gói tín dụng 30.000 ngàn tỉ đồng hỗ trợ thị trường bất động sản
là không có mục tiêu rõ ràng. Vấn đề nằm ở chính sách vĩ mô, để giải quyết từ
gốc rễ sự bất cập của lĩnh vực bất động sản mới là điều quan trọng.
Mặt khác, nếu Ngân hàng Nhà nước quán triệt được đầy đủ
trách nhiệm và quyền hạn của một ngân hàng Trung ương, tức là điều tiết lưu
lượng tiền tệ, không thừa mà cũng không thiếu, để cho nền kinh tế phát triển
ổn định thì thật tuyệt vời. Dẫu vậy, khả năng hấp thụ của nền kinh tế vẫn là
mấu chốt của vấn đề. Sau khủng hoảng, bao nhiêu doanh nhân có thể thoát ra
khỏi bế tắc của chính mình và dũng cảm đứng lên từ vũng bùn?
PV: Xin cảm ơn ông
về cuộc trao đổi!
(Theo
Năng lượng mới) Linh Tùng thực hiện
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét