Bài đăng
10:29
|
Tại sao ý kiến Đại tướng chưa được "nghe" hết?
"Có lẽ, người dân trong tâm thức khi bày tỏ tình cảm với Đại
tướng cũng chia sẻ nỗi niềm của mình về xã hội".
Bày tỏ nỗi niềm với thời đại
Trong kháng chiến chống Mỹ, bà má miền Nam đào hầm nuôi chiến sĩ,
bà mẹ miền Bắc đưa con ra chiến trường. Những bà mẹ đó đã tin Bác Hồ, tin
Đảng, tin tưởng vào cách mạng. Vậy thì điều gì đã xảy ra với chúng ta hôm nay
khiến niềm tin ấy biến mất khi mà nó đã từng là điều rất đương nhiên với dân
tộc này?
Ông Dương Trung Quốc: Đảng Cộng sản đã thực thi được trách nhiệm lịch sử của mình,
trước hết không phải là do lý thuyết cộng sản, mà khi đó nó còn là hiện thân
của lòng yêu nước và người dân đi theo.
Nếu nói về lịch sử, chúng ta nhớ rằng thời kỳ năm 1945, cụ Hồ
tuyên bố giải tán Đảng Cộng sản, đưa Đảng vào hoạt động bí mật để mà tiếp tục
thu hút lòng dân khi người dân chưa hiểu hết về học thuyết, về chủ nghĩa cộng
sản. Nhưng người dân vẫn đi theo, vì tấm gương và sự thu hút của những con
người rất cụ thể.
Lúc đó về chính danh, Đảng Cộng sản không tham gia Quốc hội.
Người đảng viên cộng sản tham gia Quốc hội qua những tổ chức xã hội khác. Lúc
đó cụ Hồ đã nói: "Đảng của tôi là Đảng Việt
Mong muốn của thế hệ Hồ Chí Minh là kết hợp chủ nghĩa yêu nước và
chủ nghĩa cộng sản. Sự kết hợp đó đã thành công trong một giai đoạn nhất
định. Nhưng sự kết hợp đó hiện nay đang có vấn đề, và những người đảng viên
có trách nhiệm phải xem lại chuyện đó.
Bởi tất cả các vấn nạn xã hội đều phải có nguồn gốc. Đảng đã nhận
mình là người lãnh đạo cao nhất thì cũng phải chịu trách nhiệm toàn bộ.
Khi nói về Luật phòng chống tham nhũng ở Quốc hội mấy năm trước,
tôi từng nói tham nhũng là một căn bệnh, nhưng có bao nhiêu đảng viên
"dính líu" tham nhũng. Vì hầu hết những vị tham nhũng đều là những
quan chức, đều phải là đảng viên. Việc chống tham nhũng cũng có nghĩa là tự
bảo vệ Đảng.
Không chống được tham nhũng cũng có nghĩa là Đảng không còn đủ
năng lực để tự bảo vệ mình. Vì thế tôi cho rằng vấn đề quan trọng nhất kể cả
trong những chuyện chúng ta bàn liên quan đến Đại tướng, chúng ta có thể có
nhiều câu hỏi: Tại sao những ý kiến Đại tướng đóng góp chưa được tiếp thu đầy
đủ? Thậm chí có những ý kiến của Đại tướng còn không được trả lời.
Có lẽ, người dân trong tâm thức khi bày tỏ tình cảm với Đại tướng
cũng chia sẻ nỗi niềm của mình về xã hội.
Ông Chu Hảo: Càng ngày, trình độ nhận thức của
người dân càng cao và yêu cầu đối với những người đứng đầu ngày càng khắt
khe. Khi hiểu biết của đại bộ phận nhân dân còn hạn hẹp, thông tin đa chiều
hạn chế việc vận động quần chúng thực hiện mục tiêu chính trị do những người
đứng đầu đề ra không mấy khó khăn.
Nhưng nay thì khác…
Do đó, nếu những người đứng đầu vẫn theo lối nói một đằng làm một
nẻo, không nhất quán, nhất là đưa ra một số chủ trương, đường lối không đúng
đắn khiến đất nước ngày càng tụt hậu với khu vực và thế giới, thì dù có bao
nhiêu thành tựu, bao nhiêu chiến công hiển hách của thế hệ trước cũng sẽ
không thể bù đắp được.
Chúng ta phát động phong trào "Học tập theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh", nhưng cái đạo đức "Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí
công vô tư" của Hồ Chí Minh chúng ta lại không học được.
Các hiện tượng giả dối, chuộng hình thức và tham nhũng ngày một
nặng. Điều mà chúng ta thực sự cần nghiêm túc nhìn nhận lúc này là xem nguyên
do của nó bắt nguồn từ đâu. Nếu không dũng cảm thừa nhận và quyết sửa thì
không bao giờ có được niềm tin của dân.
Một trong những điều chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận lại là
công tác tuyên truyền - hệ thống giáo dục hiện nay. Trong một xã hội, chất
lượng của nguồn nhân lực phụ thuộc chủ yếu vào nền giáo dục quốc dân.
Nền giáo dục quốc dân ở các nước thường có ba thành tố chính: Giáo
dục học đường, giáo dục gia đình, giáo dục xã hội.
Ở nước ta, cũng như ở tất cả các nước XHCN, có một thành tố khác,
là công tác tuyên truyền giáo dục của các hệ thống trường Đảng. Cần nhìn nhận
những tồn tại trong hệ thống này để tìm hướng khắc phục.
Thời đại nào cũng cần những "cá nhân"
Trên Tuần Việt Nam
từng có một bài viết ví những cá nhân xuất chúng, những con người có nhân
cách vĩ đại giống như "bảo hiểm" của dân tộc trước những thử thách,
khó khăn. Đặt giả thiết nếu như những người lãnh tụ thực sự, những cá nhân
kiệt xuất không xuất hiện khi đất nước cần, thì điều đó sẽ nguy hiểm thế nào
đến vận mệnh dân tộc? Qua sự ảnh hưởng mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tạo ra
trong những ngày vừa qua với người dân, với xã hội khi ông ra đi, cũng như
qua những dẫn chứng lịch sử khác, ông nghĩ gì về vai trò của cá nhân kiệt
xuất đối với lịch sử và ảnh hưởng của họ với nhân dân?
Ông Chu Hảo: Tôi luôn cho rằng vai trò của cá nhân
lúc nào cũng tác động rất lớn đến sự thay đổi của lịch sử.
Dĩ nhiên nếu không có cá nhân này, có thể sẽ xuất hiện các cá
nhân khác, nhưng trình tự lịch sử, diễn biến lịch sử sẽ không diễn ra đúng
như những gì chúng ta đã nhìn thấy nữa. Dù thế nào, xã hội cũng sẽ luôn phải
vận động để đi lên. Sẽ rất nguy hiểm nếu xã hội không thể xuất hiện những con
người như thế nữa.
Một xã hội có dân chủ, có tự do tư tưởng, thì sẽ xuất hiện nhiều
những người có tài kinh bang tế thế. Và ngược lại. Nhưng có một điều đặc biệt
là trong những lúc khó khăn mà một nhân vật như vậy xuất hiện thì có khi lại
làm nên chuyện.
Phải nói thêm rằng khái niệm "lãnh tụ" chỉ tồn tại ở
những cộng đồng xã hội chưa trưởng thành.
Ở các nước dân chủ và văn minh những người đứng đầu quốc gia cũng
chỉ thực hiện nhiệm vụ của mình như một hình thức phân công lao động xã hội,
không "oai nghiêm " không "thần thánh" gì đâu.
Ông Dương Trung Quốc: Mỗi thời kỳ
lịch sử có những nhân vật khác nhau với những tầm vóc khác nhau. Thế kỷ 20
của chúng ta, những nhân vật kiệt xuất đều gắn với cuộc đấu tranh giải phóng
dân tộc.
Từ những chí sĩ Cần Vương đến những nhà dân chủ và những người
cộng sản. Những thế hệ đó để lại hình tượng, để lại bài học. Đương nhiên sự
nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng - đó không chỉ là khẩu hiệu mà
là sự thực.
Thời đại nào cũng cần những cá nhân. Những cá nhân ấy cộng với
một cơ chế để có thể tập hợp được những cá nhân tiêu biểu nhất. Đó là nhân tố
để thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Hiện tượng chúng ta đang bàn đến cũng mang tính chất cách mạng,
cũng là một yếu tố cách mạng: Cách mạng về mặt lối sống, cách mạng về mặt văn
hóa, cách mạng về mặt tinh thần và những giá trị xã hội. Nhưng vai trò người
lãnh đạo cũng vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên những nhà lãnh đạo lớn, những nhân vật kiệt xuất chỉ
xuất hiện trong một thời điểm, một giai đoạn nào đó. Nhưng có thể thay thế
điều đó bằng một cơ chế để tập hợp những người tiêu biểu nhất. Cơ chế đó là
sự dân chủ.
Lỗi ở trí thức
Thời điểm Đại tướng
Võ Nguyên Giáp qua đời, rất nhiều người đã nói, đây là một trong những người
cuối cùng của thế hệ cách mạng tháng Tám đầy lý tướng và trong sáng, đã ra
đi. Những bài học để lại sẽ gợi cho người đương thời suy nghĩ gì?
Ông Chu Hảo: Muốn thay đổi không có cách nào
khác là phải xây dựng một thể chế chính trị dân chủ lành mạnh, để phát huy
được hết sức mạnh của nhân dân trong xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước,
trong đó xã hội dân sự là một thành tố quan trọng.
Tức là, trong bối cảnh của nước ta hiện nay, phải xây dựng một
nền móng cho phong trào dân chủ từ dưới lên. Nhưng để cải cách thể chế thì
phải làm từ trên xuống.
Trong khi có phong trào dân chủ làm nền móng như vậy, thì trong
đội ngũ người đứng đầu phải có những lực lượng tiến bộ dũng cảm và sáng suốt
đặt lợi ích của dân tộc lên trên hêt, dựa vào khối đại đoàn kêt của toàn dân,
tiến hành cải cách triệt để từng bước.
Ông Dương Trung Quốc: Chúng ta phải
đặt Việt
Hoàn cảnh hiện nay đã thay đổi và chắc chắn sẽ không còn những
nhân vật như trong quá khứ nữa - thời điểm mà vai trò của cá nhân rất quan
trọng. Chúng ta thường hay nói đến câu chuyện giữa Nhân trị và Pháp trị. Để
xã hội phát triển, càng ngày chúng ta càng phải chuyển đổi từ Nhân trị sang
Pháp trị.
Nói Pháp trị không có nghĩa là phủ nhận hay không đề cao vai trò
cá nhân. Nhưng con người ấy phải nằm trong cơ chế, một cơ chế thật sự dân chủ.
Tại sao cụ Phan Chu Trinh nói nhiều về dân chủ, tại sao Bác Hồ
cũng đề cao dân chủ? Là vì họ nhìn thấy cơ chế dân chủ có thể đảm bảo sự phát
triển bền vững của xã hội, giúp ta hội nhập với thế giới.
Thời đại đã thay đổi. Thay vì ngồi chờ cá nhân xuất hiện, chúng
ta hãy dùng cơ chế dân chủ để bảo vệ và xây dựng đất nước. Có thể người dân
vẫn hy vọng, vẫn chờ đợi những người như Hồ Chí Minh, như Võ Nguyên Giáp xuất
hiện, nhưng tôi cho rằng chúng ta phải chấp nhận xu thế, phải nhận thức xu
thế. Và tôi nhấn mạnh, quan trọng nhất vẫn là cơ chế.
Ngày xưa người ta gắn kết được lợi ích cá nhân với lợi ích của
cộng đồng, của quốc gia, dân tộc. Bây giờ sự gắn kết đó khó hơn nhiều. Ngày
xưa mẫu số chung là chống giặc ngoại xâm. Ai cũng nghĩ đến điều đó. Bây giờ
sự lựa chọn nhiều hơn, sự gắn kết cũng giảm đi.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi còn sống, ông từng dặn thế hệ
trẻ:"Thế hệ cha anh đã rửa nỗi nhục mất nước, thế hệ ngày nay phải rửa
nỗi nhục nghèo nàn, lạc hậu". Nhìn lại đất nước, chúng ta đã có những
bước phát triển đáng kể so với thời điểm chúng ta giải phóng đất nước vào năm
1975, nhưng vẫn còn có những cái nghèo khác nữa. Nhiều người dường như đang
kêu về các bất cập nhưng con người hành động lại không chịu xuất hiện... Vậy
ai có lỗi trong tất cả những sự tụt hậu này?
Ông Chu Hảo: Lỗi trước hết là trí thức, là tầng lớp
tinh hoa.
Trong thời chiến, các tầng lớp xã hội đều có vai trò nhất định,
nhưng lực lượng nòng cốt phải là đông đảo quần chúng.
Còn trong thời bình, lực lượng nòng cốt phải là những người có
tri thức Ngoài lỗi của những người đứng đầu đất nước, thì bản thân tầng lớp
trí thức chậm giác ngộ, thiếu ý chí là những người phải nhận phần lỗi không
nhỏ khi xã hội không phát triển được.
Người đứng đầu phải do dân chọn
Ông Dương Trung Quốc: Xã hội sẽ có
những chuyện như thế. Nhưng cũng vì thế mà chúng ta mới cần những người quản
lý.
Ở làng xã ngày xưa, họ quản lý bằng truyền thống, bằng tập quán,
bằng văn hóa. Xã hội cũng thế. Câu "Thượng bất chính, hạ tắc loạn"
rất hay và rất đúng. Nếu ở trên nghiêm thì dưới cũng sẽ nghiêm. Phải có một
sự kiên trì làm thay đổi từng bước trong xã hội, đó không phải chỉ là sự đổi
mới ở thượng tầng mà nhân dân cũng nhất định phải thay đổi.
Nhưng muốn dân đổi mới thì phải cho dân thấy lợi ích. Nhà nước
chưa tạo ra được giá trị đó. Lỗi này không phải là do kỹ năng, mà là do cơ
chế. Khi một người làm không tròn nhiệm vụ mà cấp trên của họ không thể xử lý
họ, như Thủ tướng Phan Văn Khải nói trước khi nghỉ hưu: "Không thể kỷ
luật ai được", thì những người đó sẽ câu kết nhau thành nhóm lợi ích và
tạo ra sự hủy hoại xã hội, hủy hoại lòng tin.
Sự phát triển của xã hội, sự phát triển của dân trí luôn có quan
hệ biện chứng với vai trò của những người đứng đầu. Muốn xã hội phát triển,
anh phải đi đầu, phải gương mẫu, phải sáng suốt. Và người đi đầu phải do dân
chọn. Đó phải là cơ chế dân chủ, như chúng ta nói nãy giờ.
Tôi tham gia Quốc hội, tôi thấy cứ có vấn đề gì đem ra bàn là
chúng ta lại lấy lý do "đó là cách làm của ta". Hay như câu nói cửa
miệng của một trí thức đã mất "cái nước mình nó thế".
Vấn đề rất cụ thể như vấn đề doanh nghiệp Nhà nước mà Quốc hội đang
bàn đến rất nhiều. Cả thế giới khác chúng ta mà chúng ta cứ bám vào lý do
"đó là đặc thù của Việt
Chẳng nói đâu xa, nếu muốn thay đổi, thứ đầu tiên chúng ta có thể
xem lại chính là những di cảo, những kiến nghị của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Một người rất sớm nhận thức được các vấn đề của xã hội.
Chúng ta nói nhiều đến Đại tướng với tư cách là Tổng Tư lệnh quân
đội. Chúng ta đừng quên rằng một trong những vai trò cực kỳ quan trọng của
ông là Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Vì Võ Nguyên Giáp vốn là một nhà Luật học.
Thời đó rất nhiều nhà trí thức làm Luật được cụ Hồ trọng dụng để
tạo ra nền tảng ban đầu. Nhưng sau này chúng ta không kế thừa được nó mà biến
nó thành một thứ duy ý chí của những người lãnh đạo. Những chuyện đó là những
bài học. Nói về vấn đề biển đảo, ngay trong khi chỉ đạo cuộc chiến tranh giải
phóng, Võ Nguyên Giáp đã quan tâm đến lợi ích quốc gia về vấn đề biển đảo.
Ông không những chỉ đạo giải phóng những đảo thuộc chủ quyền của
chính quyền Sài Gòn mà còn khẳng định không gian chủ quyền của chúng ta trong
vấn đề biển đảo. Năm 1977, hai năm sau chiến tranh, Võ Nguyên Giáp đã có cả
một đường lối về kinh tế biển, chiến lược biển. Các nhà lãnh đạo của chúng ta
ca ngợi Đại tướng rất nhiều, nhưng đã bao giờ chúng ta thực sự nghiêm túc
nhìn nhận và tiếp thu những ý kiến đóng góp của ông trong quá trình xây dựng
đất nước chưa? Tôi cho đó là câu chuyện cần phải làm ngay.
Tôi muốn mượn câu của cụ Hồ nói một điều cuối cùng: "Dân chủ
là làm cho dân mở miệng. Cái đáng sợ nhất không chỉ là người dân không dám mở
miệng vì anh dùng quyền lực. Cái đáng sợ nhất là người dân không thiết mở
miệng!"
Mùa gieo hạt mới
Trong một cuộc trò chuyện cách đây mấy ngày, nhà thơ Việt Phương
có nói với tôi rằng: Sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp mất giúp ông cảm nhận
được sự thay đổi. Ông đã nhìn thấy tình yêu và lòng tự hào dân tộc trỗi dậy
trong những dòng người đến viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Điều đó khiến nhà
thơ Việt Phương hy vọng về những hạt mầm mới sẽ được gieo, để cho một mùa gặt
mới? Các ông nghĩ sao?
Ông Chu Hảo: Tôi trân trọng và chia sẻ ý tưởng
của nhà thơ Việt Phương. Tuy nhiên từ đáy lòng mình tôi vẫn nghĩ rằng dân tộc
ta là một dân tộc không được may mắn cho lắm: Quá nhiều đau thương và bỏ lỡ
quá nhiều cơ hội.
Sự ra đi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp hình như đã làm bùng lên
khát vọng của nhân dân có những nhà lãnh đạo tài ba sáng suốt thật sự vì nước
vì dân. Rồi sống mãi trong lòng dân.
Những điều đang diễn ra đã giúp tôi hiểu thêm được rằng sự phán
xét của lịch sử trước hết là sự phán xét của lòng dân.
Lòng kính yêu của những ngưới dân bình thường dành cho Đại tướng
Võ Nguyên Giáp cũng là một thông điệp: Ai thực sự vì dân vì nước dân đều biết
cả.
Ông Dương Trung Quốc: Nhưng ai là
người tổ chức chăm sóc những hạt mầm tốt đẹp cho mùa gặt mới? Rất khó làm
được điều đó, nếu chúng ta không nhận ra và không phát huy được vai trò của
các tổ chức dân sự xã hội, vì họ là những người thực hiện nó tốt nhất.
Còn bộ máy của chúng ta, kể cả Đoàn Thanh niên, dù tôi rất quý
trọng nhưng vẫn phải thẳng thắn nói rằng nó vẫn còn quá quan liêu và thậm chí
nó có thể làm thui chột đi những nhân tố mới vừa thành hình. Không gì tốt
bằng sức mạnh của dân.
Trong những ngày qua, ai là người tổ chức mua nước uống, mua bánh
mì phát cho bà con nhân dân đến viếng Đại tướng? Ai là người nghĩ ra việc in
áo, in phù hiệu có hình Đại tướng để làm quà tặng cho người dân Quảng Bình?
Đó hoàn toàn là những ý tưởng, những hành động xuất phát từ cá nhân, không phải
do bất cứ tổ chức, cơ quan nhà nước nào cả.
Hiện tượng này quan trọng nhất là làm cho chúng ta có niềm tin
hơn rằng vẫn có tiềm năng rất to lớn.
Nhưng vấn đề ai khai thác, ai tổ chức cũng là một câu hỏi lớn.
Một mùa gieo hạt mới nhưng không có môi trường, không có điều kiện phát triển
thì tất cả những hạt mầm đó cũng bị thui chột.
Tôi rất mong những người có trách nhiệm hiện nay sẽ nhận ra điều
đó và coi đây là cơ hội để phát huy. Còn nếu sự kiện này chỉ thoảng qua và
mọi thứ lại quay lại như cũ, và câu chuyện mấy ngày vừa qua trở thành ký ức,
thì nó có thể làm tăng thêm niềm thất vọng?
Vậy theo ông thì làm thế nào để mùa gieo hạt đó gặt được mùa bội
thu? Cần những điều kiện gì để thành công?
Ông Chu Hảo: Một xã hội dân chủ thực sự - đó
chính là con đường nhanh nhất.
Nếu không đi được con đường nhanh nhất đó, có thể vẫn sẽ xuất
hiện được những con người có nhân cách lớn, thay đổi bộ mặt đất nước, nhưng
chúng ta sẽ phải chờ đợi rất lâu và cái giá mà dân tộc này phải trả cho sự
chờ đợi đó sẽ là rất đắt.
Ông Dương Trung Quốc: Trong thời điểm
này, điều quan trọng nhất là cả dân tộc phải tụ tâm. Hiện có quá nhiều điều
khiến chúng ta phải phân tâm.
Dù cuộc sống là phức tạp, cạnh tranh là xu thế, nhưng cuối cùng
sự tụ tâm vẫn là quan trọng. Chúng ta hướng tới sự tụ tâm, từ các nhà lãnh
đạo đến nhân dân, để tìm ra cái chúng ta thiếu.
Mà theo tôi cái thiếu quan trọng nhất là sự gắn kết nhau vì lợi
ích quốc gia, như là thế hệ của Bác Hồ, của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Xin cảm ơn hai ông!
(theo VIETNAMNET.VN) LAN HƯƠNG
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét