|
“TRÁI ĐẮNG FDI”: CÔNG NHÂN BỊ TƯỚC CẢ QUYỀN… ĐI VỆ SINH!
Cập nhật lúc 09:45
Gần
900 công nhân Cty Shilla Bags ngừng việc đòi quyền….đi vệ sinh.
Theo y khoa thì một người bình thường, khỏe mạnh mỗi ngày đi tiểu 8
lần, mỗi lần khoảng 300ml, tổng không quá 3.000ml/ngày… Thế nhưng công nhân nữ
đang làm việc ở nhiều nhà máy hiện nay, mỗi ngày họ chỉ được phép đi vệ sinh
không quá... 2 lần! Khi nhu cầu tế nhị, bức thiết bị quản thúc, nhiều công
nhân cam chịu thì chấp nhận nhịn uống nước, nhịn đi tiểu, nhưng cũng có công
nhân phản kháng bằng cách đình công đòi quyền… đi vệ sinh!
Phải đeo thẻ và tính từng phút…
Lần đầu tiên tôi tiếp nhận vụ việc liên
quan đến “chuyện tế nhị” là của một nữ công nhân (CN) tên Thùy Dung đang làm
việc ở Cty TNHH Daiwa Plastics Việt Nam (KCX Tân Thuận, Q.7, TPHCM). Theo nội
quy của Cty Daiwa, CN khi làm việc phải đội nón màu xanh, đi vệ sinh đội nón
màu cam và báo cáo với giám sát, ghi rõ giờ ra, giờ vào nhà vệ sinh trong
“Bảng ghi chép nhân viên đi ra ngoài”. Tùy theo mỗi tổ có bao nhiêu người mà Cty
phát cho mỗi tổ từ 1 đến 5 nón cam, trung bình chừng 20 CN sẽ có một nón cam
để thay nhau đi vệ sinh. Nếu CN đi vệ sinh không đội nón, bị giám sát bắt
được, nhắc nhở 2 lần thì bị lập phiếu vi phạm. Tái phạm sẽ bị cảnh cáo, tái
phạm lần nữa sẽ bị kỷ luật, đuổi việc.
Tai họa ập đến với chị Thùy Dung khi
chị bị “tào tháo rượt” khi trong chuyền không còn nón cam, vì “nhu cầu bức
thiết” nên chị “liều mạng” đi mà không đội nón cam như quy định. Chị bị giám
sát bắt quả tang, nhắc nhở. 10 năm làm việc ở Cty không vi phạm kỷ luật, nay
bị nhắc nhở vì chuyện đi vệ sinh nên chị cãi lại giám sát. Chuyện đến tai
tổng giám đốc, chị Dung bị lập biên bản với 2 lỗi: “Cãi nhau trong giờ làm
việc ảnh hưởng đến mọi người xung quanh và đi vệ sinh không đội nón”.
Chuyện đi vệ sinh, đi tiểu vốn là
chuyện tế nhị, chỉ để “nói nhỏ” với nhau nhưng khi bị quản thúc đến khắc
nghiệt thì đó không còn là chuyện nhỏ nữa. Tại TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai
không hiếm những vụ việc CN đình công nhiều ngày liền đòi quyền đi vệ sinh
như Cty Hóa nông Lúa Vàng (Tân Uyên, Bình Dương), Cty Shilla Bags (quận 12,
TPHCM)… vừa qua là những ví dụ điển hình.
“Hôm đó đã 11 giờ trưa, một nữ CN lên
xin “nữ hoàng vệ sinh” (cách CN gọi người kiểm soát thẻ đeo, giờ giấc đi vệ
sinh - PV) thẻ đi vệ sinh nhưng không được chấp thuận với lý do không đúng
giờ. Bạn nữ ôm bụng ngồi khóc. Nhiều người rồi cả chuyền, cả xưởng gần 900 CN
đồng loạt ngừng việc phản đối, đòi quyền được đi vệ sinh. Vụ đình công kéo
dài gần 10 ngày liền” - chị Nhung, CN Cty Shilla Bags nhớ lại. Thời điểm CN đình
công, Cty có quy định, trong 1 ngày có 2 giờ công nhân được đi vệ sinh là từ
9h30 - 10h30, từ 14h - 15h, những giờ còn lại thì xưởng đóng cửa, ai có “nhu
cầu” cũng không được giải quyết. Oái ăm hơn, trong 2 giờ đó, để được đi vệ
sinh, CN phải xin “nữ hoàng vệ sinh” cấp thẻ đi vệ sinh, ghi rõ họ tên, thời
gian đi… Trung bình có khoảng 3 cái thẻ đi vệ sinh cho 40 CN. Nhà vệ sinh hư
hỏng, thiếu nước thường xuyên, lại xa nhà xưởng, quy định đi vệ sinh lại ngặt
nghèo nên đối với CN chuyện đi vệ sinh trở thành một nỗi ám ảnh.
“Những quy định hạn chế quyền đi vệ
sinh khiến những CN như tôi thấy nước không dám uống, trong giờ làm lại thấp
thỏm lo “nhu cầu bức thiết” đột ngột ập đến, không có “thẻ bài” thì “bí đầu
ra”. Chị em chúng tôi người bị viêm đường tiểu, sạn thận, tiết niệu cũng chỉ
vì nhịn uống, nhịn tiểu mà ra cả. Đối với những nữ CN có bầu, bác sĩ dặn uống
nhiều nước và đi tiểu nhiều, nhưng các chị sợ nên cũng hạn chế uống nước, hạn
chế đi tiểu. Không chỉ các chị khổ mà cả con chị còn đang trong bụng mẹ cũng
đã chịu cảnh khổ hạn chế đi vệ sinh” - chị Bích Nương, từng làm việc tại Cty
Young Woo (quận 12, TPHCM), bộc bạch.
Đọc luật mà chảy nước mắt
CN Cty Shilla Bags ngừng việc gần 10
ngày, Cty vẫn giữ quan điểm mình làm đúng, cán bộ Phòng LĐTBXH quận 12 cũng
khẳng định, trong Bộ luật LĐ năm 2012 không có mục nào nói về chuyện đi vệ
sinh của CN nên quy định của Cty cũng không sai! Nếu Cty không sai thì việc
đình công đòi quyền đi vệ sinh của CN là trái luật. Để giải quyết vấn đề, Cty
phát đơn xin nghỉ việc cho tất cả CN. “Vì miếng cơm manh áo, CN vẫn phải tiếp
tục vào làm việc, phải cố gắng chịu đựng và tập thích nghi với việc hạn chế uống
nước và “nhịn” đi vệ sinh” - chị Nhung bức xúc kể lại.
Chị bảo, chị đọc thấy trong Chương X
của Bộ luật LĐ năm 2012, phần dành cho lao động nữ có yêu cầu doanh nghiệp
phải “Bảo đảm có đủ buồng tắm và buồng vệ sinh phù hợp tại nơi làm việc” cho
lao động nữ, “Lao động nữ trong thời gian hành kinh được nghỉ mỗi ngày 30
phút; trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi, được nghỉ mỗi ngày 60 phút
trong thời gian làm việc. Thời gian nghỉ vẫn được hưởng đủ tiền lương theo
hợp đồng lao động”… “Đọc thấy luật quy định như thế mà chảy nước mắt. Chúng tôi
chưa bao giờ dám mơ Cty sẽ bố trí cho lao động nữ có phòng tắm và buồng vệ
sinh phù hợp ngay tại chỗ làm, chưa bao giờ mơ sẽ được ưu tiên khi bị hành
kinh, chưa bao giờ mơ sẽ được ưu tiên đi vệ sinh khi mang bầu bởi biết nó còn
xa vời lắm. Chúng tôi chỉ cần được đi vệ sinh khi thực sự có nhu cầu mà không
bị dò xét, không bắt lại ghi tên, chờ xin thẻ khi “tào tháo” đã rượt đến nơi…
Được thực hiện cái nhu cầu thiết yếu, chính đáng của mình một cách bình
thường nhất, chỉ vậy thôi, mà cũng khó!” - chị Nhung bùi ngùi.
Thực tế, tại một số Cty, một số CN, đặc
biệt là CN nam viện cớ đi vệ sinh để “nấu cháo điện thoại”, xem phim, hút
thuốc… Để hạn chế tình trạng này các Cty mới đặt ra các quy định ngặt nghèo.
Tuy nhiên theo ông Đinh Văn Giai - Chủ tịch CĐ Cty Toàn Thắng (KCN Bình
Chiểu, TPHCM) thì “nếu nói đó là cách quản lý của Cty thì tôi cho rằng đó là
một cách quản lý tệ”. Theo ông, chuyện một vài CN lợi dụng việc đi vệ sinh để
trốn việc, làm việc riêng là có thật nhưng đó chỉ là số ít và không thể vì số
ít mà có những quy định ngặt nghèo khiến tất cả CN bức xúc. “Thực tế, hầu hết
các Cty sản xuất trực tiếp như giày da, may mặc, thực phẩm… đều trả lương
theo năng suất. Làm nhiều hưởng lương nhiều, làm thấp hưởng lương ít. Nếu anh
chị em trốn việc thì cuối tháng lương thấp, hoặc nếu làm theo dây chuyền, một
người trốn ảnh hưởng đến cả chuyền thì các CN trong chuyền sẽ tự động nhắc
nhở, điều chỉnh cá nhân đó” - ông Giai lý giải. “Nhưng quản lý vài trăm, vài
ngàn CN không phải là chuyện dễ. Cty tôi không hạn chế số lần CN đi vệ sinh
nhưng vẫn yêu cầu CN lấy thẻ để tiện cho việc quản lý. Nếu CN nào vào nhà vệ
sinh quá lâu, trốn xem phim, nghe điện thoại thì nhân viên lau dọn nhà vệ
sinh sẽ gõ cửa nhắc nhở. Viện cớ đau bụng thì nhân viên vệ sinh sẽ báo cáo
lên chuyền đề nghị cho CN đó về nhà khám bệnh, mang giấy khám chữa bệnh vào
cho Cty. Quản lý có quy củ, CN sẽ thấy thoải mái và tự khắc đưa mình vào nề
nếp” - ông Giai nói. Theo ông “cái chuyện tế nhị đó mà còn cấm cản thì ai có tâm
lý tốt mà làm việc cho anh”.
Bộ nói “vi phạm nhân quyền”; quận,
huyện nói “không sai”
Trong một cuộc hội thảo về lao động,
tôi đem chuyện Cty có những quy định ngặt nghèo hạn chế CN đi vệ sinh trao
đổi với các chuyên gia của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và ông Mai Đức Thiện
- Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ LĐTBXH. Theo lời ông Thiện thì đúng là pháp
luật lao động không có những qui định cụ thể về chuyện đi vệ sinh nhưng những
quy định của Cty đã hạn chế những quyền tối thiểu của con người. “Điều cần
thiết ở đây là vai trò của cán bộ CĐCS, khi thỏa thuận thỏa ước lao động tập thể
cần lường trước và hạn chế tối đa những quy định hạn chế quyền của CN” - Ông
Thiện nói. Ông Rene Robert - chuyên gia lao động của ILO, chia sẻ thêm rằng,
trong một cuộc họp ông từng dự, vấn đề Cty có những quy định hạn chế CN đi vệ
sinh cũng đã được đặt ra và một cán bộ cấp cao của Bộ LĐTBXH khẳng định những
quy định đó là vi phạm nhân quyền. “Thế nhưng cán bộ phòng LĐTBXH quận, huyện
lại cho rằng những quy định đó là không sai có nghĩa là có sự không thống
nhất giữa ở trên và dưới” - ông Rene nói.
(Theo
Lao động) Lê Tuyết
|
Trang
▼
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét