Thiếu minh bạch sinh hoài nghi

Cập nhật lúc 15:05 (PetroTimes) - Ngày 5/3, tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 12, trước gần 3.000 đại biểu ở Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cho biết, Bắc Kinh tăng ngân sách quốc phòng 12,2% trong năm 2014, lên mức 808,23 tỉ NDT (tương đương 131,57 tỉ USD). Điều này đồng nghĩa với mức tăng lớn nhất kể từ năm 2011 đến nay (tăng 10,7% trong năm 2013, 11,2% trong năm 2012 và 12,7% trong năm 2011) và động thái này cho thấy, Bắc Kinh đang tiếp tục theo đuổi kế hoạch mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, cũng như trên thế giới. Tăng ngân sách quốc phòng vì mục đích phòng thủ? Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ tập trung phát triển vũ khí công nghệ cao và tăng cường sức mạnh cho lực lượng hải quân và không quân. Giới quân sự cho rằng, với mức chi hiện nay (đứng thứ hai thế giới, sau Mỹ) cho phép Bắc Kinh có thể xây dựng một lực lượng hiện đại và tinh nhuệ hơn. Nhưng điều này sẽ khiến các nước láng giềng của Trung Quốc cảm thấy lo ngại, đặc biệt là Nhật Bản, ông Rory Medcalf, nhà phân tích an ninh khu vực tại Viện Lowy ở Sydney nhận định. Trong khi đó, Bắc Kinh nhiều lần khẳng định, các nước hữu quan không phải lo ngại vì chi tiêu quân sự của Trung Quốc chỉ vì mục đích phòng thủ. Ngay sau khi biết tin về kế hoạch tăng ngân sách quốc phòng của Trung Quốc, Chánh văn phòng Nội các Nhật Yoshihide Suga lập tức cho rằng, việc Bắc Kinh tăng ngân sách quốc phòng một cách thiếu minh bạch là mối quan ngại đối với cộng đồng thế giới. Theo chuyên gia quân sự Denny Roy, việc Bắc Kinh không ngừng hiện đại hóa quân đội, không chỉ xuất phát từ tranh chấp chủ quyền, mà còn muốn nâng cao vị thế của mình tại khu vực và trên trường quốc tế. Máy bay vận tải cánh quạt nghiêng V-22 Osprey Ngày 4/3, người phát ngôn viên Quốc hội Trung Quốc (NPC), bà Phó Doanh cảnh báo, quân đội nước này (khoảng 2,3 triệu quân) sẵn sàng đáp trả mọi mối đe dọa nhằm vào chủ quyền đất nước, do đó các quốc gia khác đừng thử thách quyết tâm của Bắc Kinh. Cũng trong ngày 4/3, khi điều trần tại Thượng viện Mỹ, ông David Helvey, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, phụ trách vấn đề Đông Á cho biết, Lầu Năm Góc đang tìm cách xây dựng một mối quan hệ “lành mạnh” với quân đội Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh cần công khai hơn về lực lượng vũ trang của mình. Cùng ngày 4/3, tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng đưa tin, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida đã kêu gọi Bắc Kinh nối lại các cuộc đàm phán về quốc phòng, hàng hải để giảm nguy cơ leo thang không mong muốn trên biển Hoa Đông và mở đường cải thiện mối quan hệ Nhật - Trung. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương cho biết, Bắc Kinh đồng ý với quan điểm của ông Fumio Kishida về việc tranh chấp giữa 2 nước nên giải quyết thông qua đối thoại, nhưng chưa có kế hoạch về các cuộc đàm phán với Tokyo. Press TV từng dẫn lời Tổng tham mưu trưởng quân đội Indonesia, tướng Moeldoko cho biết, Jakarta sẽ tăng cường sự hiện diện quân sự của mình ở Biển Đông như một biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn sự mất ổn định trong khu vực. Tướng Moeldoko khẳng định, Jakarta sẽ triển khai lực lượng bổ sung, tăng cường lực lượng không quân xung quanh quần đảo Natuna. Để đối phó với việc máy bay, tàu thuyền Trung Quốc đẩy mạnh hoạt động ở vùng biển hai nước cùng tuyên bố có chủ quyền trên biển Hoa Đông, Nhật Bản sẽ chuyển 2 biên đội máy bay chiến đấu F15 từ căn cứ Tsuiki ở tỉnh Fukuoka tới căn cứ Naha ở tỉnh Okinawa. Ngoài ra, Tokyo còn muốn thông qua những nguyên tắc mới về xuất khẩu vũ khí trong tháng 3. Nếu kế hoạch mới được chính phủ phê duyệt và Quốc hội thông qua, Nhật Bản có thể sửa chữa ở nước ngoài những thiết bị quân sự của Mỹ ở trong nước đã bị hư hỏng, cũng như cung cấp vũ khí cho các tổ chức quốc tế và những quốc gia có biên giới nằm gần đường thương mại hàng hải quốc tế của Tokyo. Nói mãi chẳng ai chịu hiểu! Ngày 4/3, ông Armand Balilo, người phát ngôn Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines cho biết, ít nhất 2 tàu thuộc lực lượng này (tàu tìm kiếm và cứu hộ BRP Corregidor 001 và tàu BRP San Juan AE-391) đang chờ ở cảng Port Area, Manila và sẵn sàng được điều đến bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham, nếu có lệnh của cấp trên. Trước đó, Tổng thống Philippines Benigno Aquino tuyên bố, Philippines và Malaysia nhất trí giải quyết hòa bình tranh chấp trên Biển Đông theo quy định của pháp luật và theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Thủ tướng Malaysia Najib Tun Razak cho biết, song phương đang thăm dò khả năng thiết lập đường dây nóng an ninh nhằm đảm bảo không để xảy ra bất kỳ vụ đột nhập nào về an ninh giữa hai nước. Được biết, Malaysia quyết định “chơi rắn” với Trung Quốc trong tranh chấp Biển Đông sau khi 3 chiến hạm Trung Quốc gồm 1 tàu đổ bộ và 2 tàu khu trục tuần tra gần bãi cạn James hôm 26/1. Người phát ngôn kỳ họp Quốc hội Trung Quốc Phó Doanh Cùng ngày 4/3, Mỹ công bố đánh giá quốc phòng 4 năm 1 lần (QDR), trong đó cho biết nước này đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của hải quân tại Nhật Bản, cũng như sự hiện diện về quân sự nói chung ở Đông Nam Á, để góp phần vào chiến lược tái cân bằng của Mỹ đối với Châu Á - Thái Bình Dương. Theo QDR, kế hoạch này là một phần trong cam kết của Mỹ đối với Châu Á - Thái Bình Dương để đối phó với việc Trung Quốc tăng cường hiện diện trên biển. Thiếu tướng William Lescher cho biết, hải quân Mỹ có khoảng 50 tàu hiện diện ở Thái Bình Dương và dự kiến con số này sẽ tăng lên khoảng 65 tàu trước năm 2020. CIA vừa cho rằng, Trung Quốc đang phát triển một loại tên lửa hạt nhân tầm trung mới với tên gọi Đông Phong-26C (DF 26C - có tầm bắn ít nhất 3.540km, đủ vươn tới đảo Guam, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ ở Châu Á - Thái Bình Dương) nhằm tăng cường sức mạnh quân sự. Cũng trong ngày 4/3, phát biểu tại Washington, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, ông Danny Russels cho biết, Washington đặc biệt quan ngại trước mối quan hệ căng thẳng giữa Nhật Bản và Hàn Quốc, nên kêu gọi 2 nước này “kiềm chế và thận trọng” trong việc giải quyết các vấn đề lịch sử khiến quan hệ song phương căng thẳng trong những năm qua. Trước đó, Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye đã yêu cầu Nhật Bản không nên chối bỏ những lỗi lầm trong quá khứ. Ngày 3/3, Tạp chí Phố Wall đưa tin, quân đội Nhật Bản có kế hoạch thành lập một lực lượng khoảng 3.000 quân, theo mô hình của lính thủy đánh bộ Mỹ và có khả năng triển khai nhanh các hoạt động đổ bộ, nên có thể được trang bị xe bọc thép lội nước AAV-7 và máy bay cánh quạt nghiêng V-22 Osprey. Ngoài ra, Tokyo còn triển khai 3 máy bay trinh sát không người lái chiến lược, tầm cao, tầm xa RQ-4 Global Hawk và các máy bay cảnh báo sớm để nâng cao khả năng giám sát và cơ động tác chiến. Dư luận đang quan tâm tới thông tin: Đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama sẽ có chuyến thăm đầu tiên đến Trung Quốc (từ 19 đến 26/3) và gặp Đệ nhất phu nhân Trung Quốc Bành Lệ Viện. Hai con gái của vợ chồng Tổng thống Mỹ là Malia và Sasha, cùng mẹ đẻ Đệ nhất phu nhân, bà Marian Robinson, sẽ tham gia chuyến thăm Trung Quốc lần này (tới Bắc Kinh, Tây An, Thành Đô). Giới bình luận coi đây là biện pháp nhằm cân bằng với chuyến công du châu Á sắp tới của Tổng thống Barack Obama tới 4 nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia và Philippines (hạ tuần tháng 4) để thúc đẩy và nhấn mạnh chiến lược “xoay trục tới châu Á”. Những số liệu đáng quan ngại Ngày 2/3, tàu sân bay Liêu Ninh đã rời căn cứ ở Thanh Đảo để thực hiện nhiệm vụ huấn luyện và thử nghiệm. Đây là chuyến đi đầu tiên trong năm 2014 của Liêu Ninh và là một phần trong lịch trình huấn luyện và thử nghiệm hằng năm của con tàu này. Trước đó, giới truyền thông Nga tiết lộ, Bắc Kinh đang bí mật chế tạo 2 hàng không mẫu hạm do Trung Quốc tự làm tại Đại Liên và Thượng Hải. Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye Cách đây 1 năm, ngay sau khi Trung Quốc khai mạc lưỡng hội (Chính hiệp từ 3/3 và Quốc hội từ 5/3/2013), dư luận từng nhận định, căng thẳng trong tranh chấp biển đảo giữa Bắc Kinh với các nước hữu quan sẽ bị đẩy lên một mức và thực tế đã minh chứng. Bởi nhiều đại biểu tham dự lưỡng hội đã đưa ra những tuyên bố gây sốc đối với vấn đề nhạy cảm này. Khi đó, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đã dẫn lời đại biểu Quốc hội (Tổng chỉ huy thử nghiệm tàu Liêu Ninh) Trương Vĩnh Nghĩa cho biết, tàu sân bay này sẽ được thử nghiệm biển xa trong năm 2013, để định hình và kiểm nghiệm năng lực tác chiến. Tờ Thời báo Hoàn Cầu cũng từng đăng chùm ảnh tập trận của lực lượng thủy quân lục chiến thuộc biên chế Hạm đội Nam Hải, Trung Quốc chiếm đảo trên Biển Đông. Hơn 1 năm trước (5/3/2013), Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera từng bày tỏ lo ngại về vấn đề thiếu minh bạch trong chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc sau khi có tin nói rằng: Bắc Kinh tăng ngân sách quốc phòng 10,7% trong năm 2013, đạt 720,2 tỉ NDT (khoảng 115,7 tỉ USD). Tờ Thời báo Hoàn Cầu từng cho rằng, việc tăng chi phí quốc phòng để không bị đối xử thô lỗ! Tại thời điểm đó giới bình luận đã cảnh báo, mặc dù tăng trưởng kinh tế đang chững lại, nhưng ngân sách quốc phòng 2013 của Trung Quốc vẫn tăng mạnh bởi nhiều nguyên nhân. Và một trong những nguyên nhân được coi là khá hợp lý, đó là tín hiệu về định hướng chiến lược phát triển của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương Tập Cận Bình, cũng như triển vọng phát triển của quân đội Trung Quốc trong tương lai. Ngày 17/3/2013, trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị Chủ tịch nước, ông Tập Cận Bình đã yêu cầu quân đội cải thiện để “giành chiến thắng trong các cuộc chiến”. Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga Gần 1 năm trước (17/3/2013), tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng từng nhận định, tham vọng bành trướng của Bắc Kinh tại Biển Đông không những không dừng lại, mà còn tìm cách kiểm soát phần còn lại của quần đảo Trường Sa khi sức mạnh hải quân Trung Quốc phát triển đủ mạnh để thực hiện “đường lưỡi bò”. Giới chuyên môn cho rằng, việc tàu hải quân và bán quân sự Trung Quốc đang “khuấy tung” biển Hoa Đông xung quanh quần đảo tranh chấp với Nhật Bản là chiến lược nhằm áp đảo về quân số so với lực lượng đối phương. Giáo sư John Lee tại Trung tâm Nghiên cứu an ninh quốc tế, thuộc Trường đại học Sydney từng cho rằng, cái gọi là “trỗi dậy hòa bình” của Trung Quốc là nhằm thay đổi trật tự khu vực chứ không phải khẳng định một trật tự hiện có, do đó, Mỹ - Nhật phải hạn chế chiến lược này của Trung Quốc. Cũng tại thời điểm đó, với tư cách người phát ngôn của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 12, bà Phó Doanh từng nhấn mạnh, nhiều người Trung Quốc mong muốn Bắc Kinh phải “cứng rắn với các hành động khiêu khích của Nhật Bản”. Ông Dương Khiết Trì khi đó là Ngoại trưởng Trung Quốc từng tuyên bố: Việc thành lập cái gọi là “Thành phố Tam Sa” là bước đi quan trọng của Bắc Kinh (tháng 7/2012) sau khi xem xét các tình huống trong và ngoài nước. Hiện ông Dương Khiết Trì là đại diện đặc biệt của Bắc Kinh trong các cuộc đàm phán về tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải với láng giềng, trong đó có Biển Đông và biển Hoa Đông với tư cách là Ủy viên Quốc vụ. Theo giới chuyên môn, Cục Hải dương quốc gia Trung Quốc sau khi được nâng cấp đã và đang hoạt động như một lực lượng hải quân thứ hai của quốc gia hơn 1,34 tỉ dân, nên được coi như một công cụ hữu hiệu để Bắc Kinh duy trì quyền lực trong cuộc tranh chấp biển đảo với các nước hữu quan. Ngay sau quyết định cải tổ lực lượng “chấp pháp trên biển” của Trung Quốc, dư luận trong và ngoài khu vực đều cho rằng, Bắc Kinh đã hoàn tất việc nâng cấp lực lượng chuyên thực hiện nhiệm vụ “tuần tra”, “chấp pháp”, “bảo vệ chủ quyền” trên các vùng biển tranh chấp ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Và tình hình hiện nay đang chứng minh cho nhận định này. Ngày 5/3, tờ The Wall Streets Journal đưa tin, Tập đoàn Dầu khí Philex Petroleum của Philippines (cổ đông kiểm soát của Diễn đàn Năng lượng có trụ sở tại London, Anh) tiếp tục quan tâm đến Tổng Công ty Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC) trong việc thăm dò và khai thác chung dầu khí (trái phép) ở khu vực bãi Cỏ Rong (nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam). Ngày 4/3, Chủ tịch Philex Petroleum Pangilinan cho biết, nhóm của ông không gặp đại diện của CNOOC kể từ cuộc họp 2 bên tại Hongkong trong quý I năm ngoái, nhưng sẵn sàng đàm phán với CNOOC một lần nữa. Trước đó (4/3), CNOOC tuyên bố, đã được Bộ Năng lượng Iceland cấp phép thăm dò khai thác dầu khí ở Bắc cực. Với động thái này, Trung Quốc sẽ giải được phần nào cơn khát năng lượng cũng như tạo ảnh hưởng tại khu vực này. Được biết, Trung Quốc đang phụ thuộc 58,1% nguồn cung dầu khí từ nước ngoài, nhập khẩu 280 triệu tấn dầu thô/năm và con số này tăng đều 4% hằng năm. (Theo Petrotimes) Hồng Thất Công - Tuấn Quỳnh