10:01 Quỹ bình ổn giá điện: Liệu đã cần? (VEF.VN) - Mục đích thành lập quỹ bình ổn giá điện nhằm giảm thiểu tác động bất lợi của giá điện tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Tuy nhiên, nhiều lo ngại cho thấy quỹ bình ổn giá điện sẽ mắc nhược điểm giống quỹ bình ổn xăng dầu. Hình minh họa Mục đích thành lập quỹ bình ổn giá điện nhằm giảm thiểu tác động bất lợi của giá điện tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc lập quỹ bình ổn giá điện tương tự việc hình thành quỹ bình ổn đối với mặt hàng xăng dầu. Trao đổi với VEF.VN (báo VietNamNet), Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, nhận xét, nếu quỹ bình ổn giá điện hoạt động giống như quỹ bình ổn xăng dầu thì nó sẽ có nhiều nhược điểm. Hoạt động trích lập quỹ qua giá xăng dầu khiến người tiêu dùng chịu thiệt nhiều hơn lợi. Người tiêu dùng sẽ phải ứng tiền trước cho quỹ khi giá xăng dầu thế giới ở mức thấp, tức là phải mua giá xăng cao hơn giá thực tế, để rồi được trả lại số tiền đó khi giá xăng dầu thế giới tăng. Đã thành lập quỹ thì phải có nhân lực quản lý. Việc quản lý, điều hành lại có thất thoát, khiến cho người tiêu dùng "gửi tiền" vào nhưng khi nhận về lại không được nhận toàn bộ, vì vậy quỹ chỉ bình ổn được về mặt tâm lý, người dân không được lợi gì. Cơ chế hoạt động hiện hành của quỹ ngược với quy luật thị trường. Như đã nói, người tiêu dùng phải ứng trước tiền  khi mua xăng dầu do yêu cầu trích lập quỹ trong khi giá dầu mỏ thế giới giảm và không phải trả thêm khi giá dầu mỏ thế giới tăng (do xả quỹ để giữ ổn định giá). Chính tính chất đặc trưng này của quỹ đã làm méo mó giá cả thị trường mỗi khi quỹ vận hành. Hơn nữa, sự minh bạch của quỹ bình ổn xăng dầu thời gian qua luôn là vấn đề được nhiều người quan tâm. Việc ủy thác quản lý thu trích lập và chi dùng quỹ cho DN có thể tạo nhiều kẽ hở cho sự lạm dụng. Việc trích lập bao nhiêu, lúc nào thì sử dụng quỹ và sử dụng bao nhiêu... dù các cơ quan hữu quan đã cố gắng giải trình, nhưng vẫn khó thuyết phục người tiêu dùng. Với ngành điện, hiện nay có nhiều nguồn phát khác nhau như thuỷ điện, nhiệt điện, điện nhập khẩu... mỗi nguồn giá thành lại khác nhau vậy nên việc trích lập bao nhiêu rất phức tạp chứ không đơn giản như xăng dầu chỉ có một giá. Ngoài ra chi phí để cấu thành giá bán điện hiện nay còn chưa minh bạch, nên việc xây dựng quỹ bình ổn, việc trích lập quỹ như thế nào là cả vấn đề. Quỹ này lại để tại DN và chỉ dùng cho bình ổn giá điện, cũng gây ra những nghi ngờ trong người tiêu dùng về sự minh bạch của nó. Một số ý kiến cũng băn khoăn, việc trích lập quỹ cũng có thể khiến cho giá điện tăng và tác động tới các ngành sản xuất cũng như giá cả thị trường, nếu mức trích lập cao. Theo các chuyên gia kinh tế, việc trích lập quỹ bình ổn giá điện nếu không khắc phục được các hạn chế của quỹ bình ổn gía xăng dầu mà cơ chế hoạt động tương tự như vậy thì không cần thiết. Hơn nữa quỹ bình ổn giá có phù hợp với cam kết WTO, nếu không, có được phép tồn tại lâu dài cũng là câu hỏi được nhiều người đặt ra. Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải mới đây đã giao Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành cơ chế điều hành quỹ bình ổn giá điện. Chỉ đạo này được đưa ra trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương từ giữa năm 2011, về điều chỉnh giá bán điện theo thông số đầu vào cơ bản. Theo đó, quỹ này sẽ được trích từ giá bán điện và được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh điện. Mỗi quý căn cứ vào giá nhiên liệu, tỷ giá ngoại tệ, cơ cấu sản lượng điện phát, đơn vị bán buôn điện tính toán tác động của các yếu tố đầu vào để xem xét điều chỉnh giá điện. Chênh lệch chi phí phát điện tăng hoặc giảm trong quý trước được đưa vào điều chỉnh tăng hoặc giảm giá điện trong quý sau khi vượt ngưỡng cho phép điều chỉnh. Trường hợp giá hàng hóa đầu vào tăng từ 1% đến 5%, đơn vị bán buôn điện được phép tăng giá điện bình quân quý tương ứng. Khi giá đầu vào tăng từ 5% đến 10%, đơn vị bán buôn điện được phép tăng giá 5% và cộng thêm 70% của mức trên 5% đến 10%. Phần chênh lệch chi phí còn lại được điều chỉnh vào các quý kế tiếp để bình ổn giá điện. Khi giá đầu vào tăng trên 10%, Thủ tướng Chính phủ công bố áp dụng các biện pháp bình ổn giá thông qua cơ chế bình ổn giá. Giá điện sẽ không được điều chỉnh nếu các yếu tố đầu vào biến động làm cho giá điện bình quân quý giảm hoặc tăng trong phạm vi 1%. Khi giá đầu vào giảm từ 1% đến 10%, đơn vị bán buôn điện phải giảm giá điện bình quân tương ứng. Trường hợp giá đầu vào giảm trên 10%, đơn vị bán buôn điện giảm giá điện khi cơ quan có thẩm quyền xem xét áp dụng cơ chế bình ổn giá tùy theo tình hình kinh tế - xã hội. Để thực hiện việc này, các đơn vị bán buôn điện có nghĩa vụ trích lập quỹ bình ổn giá để bình ổn giá điện. Quỹ bình ổn giá được lập tại DN, được hạch toán riêng và chỉ sử dụng vào mục đích bình ổn giá. Trần Thủy Rồi sẽ thêm “Quỹ” gì nữa? Quỹ bình ổn xăng dầu với những cách quản lý chưa minh bạch, chưa bao giờ bình ổn được giá xăng dầu đã gây bức xúc dư luận. Quỹ bảo trì đường bộ cũng đang được đông đảo người dân quan tâm với nhiều ý kiến trái chiều bởi mức thu cao trong điều kiện đời sống nhân dân, nền sản xuất gặp khó khăn. Nay lại thêm Quỹ bình ổn giá điện. Với vị thế độc quyền, năm qua ngành điện đã nhận được nhiều phản ứng của dư luận và người dân. Cũng vì kinh doanh thất thoát, lỗ với con số “khủng”, ông chủ tịch tập đoàn Đào Văn Hưng đã bị thôi nhiệm. Tuy làm ăn thua lỗ song thu nhập của công chức ngành điện cũng vào diện cao ngất. Nay lại tính lập thêm quỹ thu từ túi tiền eo hẹp của người dân liệu có nên chăng? Cũng cần xem lại việc giao các Quỹ cho Doanh nghiệp, cơ quan quản lý trái ngành tài chính tự thu chi Quỹ. Tốt nhất, đã là quản lý tài chính thì cần tập trung về một đầu mối là Bộ Tài chính, vừa bảo đảm tính chuyên môn, vừa không phát sinh bộ máy quản lý. Thương Giang