GS.Nguyễn
Minh Thuyết: "Hổ lớn không
bắt được, hổ con sẽ lại sinh sôi"
Cập
nhật lúc 08:03
(GDVN) - Cán bộ, công chức, viên chức ở
ta hiện nay tiếng là phục vụ nhân dân nhưng thực chất vẫn là cai trị nhân
dân. Dân cứ động việc gì cần đến cửa quan là khó lắm.
Ngày 3/12 vừa qua, Tổ
chức Minh bạch Quốc tế (TI) công bố Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng 2014 (CPI
2014), xếp hạng 175 quốc gia và vùng lãnh thổ dựa trên cảm nhận của các doanh
nhân và các chuyên gia trong nước về tham nhũng trong khu vực công ở mỗi quốc
gia / vùng lãnh thổ. Năm nay, Việt Nam đạt 31/100 điểm, đứng thứ
119 trên bảng xếp hạng toàn cầu và thứ 18 trên tổng số 28 quốc gia và vùng
lãnh thổ được đánh giá trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Một điều
đáng chú ý là điểm số CPI của Việt Nam không thay đổi trong ba 3 năm liên
tiếp (2012- 2014) và tham nhũng trong khu vực công vẫn là một vấn đề nghiêm
trọng của quốc gia.
Để có thêm những góc nhìn đa chiều về
cuộc chiến chống tham nhũng tại Việt Nam, Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam đã
ghi nhận nhiều ý kiến sâu sắc của GS Nguyễn Minh Thuyết – nguyên Phó Chủ
nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc
hội.
Chẳng ai tự nhiên đưa tiền cho nhau
Theo Giáo sư, đánh giá này của Tổ chức
minh bạch Quốc tế có công bằng không?
GS Nguyễn Minh Thuyết: Bảng
đánh giá xếp hạng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế dựa trên nhiều khảo sát,
nghiên cứu khác nhau, vì vậy tôi cho rằng nó có căn cứ. Nhìn vào bảng xếp
hạng này, chúng ta thấy điểm số đánh giá Việt
Báo cáo của Chính phủ trình ra Quốc hội
tại các kỳ họp bao giờ cũng chỉ có một vài câu ngắn gọn là đấu tranh chống
tham nhũng chưa đạt yêu cầu và nêu ra những giải pháp mang tính định hướng,
nhưng trên thực tế những vụ việc tham nhũng do các cơ quan chức năng nhà nước
phát hiện ra thì ít mà do dư luận phát hiện ra hoặc do nội bộ ăn chia không
thống nhất, tố cáo lẫn nhau thì nhiều. Đa số các vụ việc chỉ tập trung
vào một số cán bộ giữ các chức vụ nhỏ, hoặc cán bộ đã nghỉ hưu, trong khi đó câu
chuyện tham nhũng chính sách được đề cập nhiều năm qua thì chưa phát hiện ra
vụ nào. Tham nhũng vặt thì quá nhiều và dẫn đến bức xúc cho người dân.
Nhân chuyện này nhiều người sẽ nhớ lại
một chuyện khá hài hước, đấy là một vị lãnh đạo ngành lên truyền hình nói
rằng cán bộ của ngành ấy chưa bao giờ đòi dân hối lộ mà tại dân cứ đưa. Giáo
sư nghĩ về chuyện này?
GS Nguyễn Minh Thuyết: Ai
cũng biết ở trên đời, tự đưa tiền một cách vui vẻ thì chỉ có
bố mẹ cho con, chứ chẳng có ai lại tự nguyện đưa tiền cho nhau nếu không phải
trường hợp có đi có lại hoặc có quan hệ xin - cho.
Vì sao người dân cứ phải đưa tiền cho
những người đang giải quyết công việc hoặc có khả năng giải quyết công việc
cho người ta? Đó là có sức ép buộc người ta phải đưa tiền, nó ẩn dưới rất
nhiều vỏ bọc khác nhau: Có thể người dân bị dọa dẫm bóng gió dẫn tới sợ và
đưa tiền, cũng có thể họ nghe những người đã trải qua trước đó cho biết là
phải đưa tiền mới được việc; rồi có những trường hợp cán bộ gợi ý đưa tiền,
nếu không chịu đưa thì có khi chuốc lấy tai họa.
Qua những việc như vậy, chúng ta thấy
rất rõ là thái độ phục vụ người dân từ bộ máy công quyền có những vấn đề
không bình thường, nhưng nói mãi mà vẫn chưa thay đổi được bao nhiêu.
Có nghĩa là chúng ta phải nhanh chóng
chuyển từ tư tưởng cai trị quản lý sang phục vụ người dân, thưa Giáo sư?
GS Nguyễn Minh Thuyết: Chắc
chắn là phải như thế. Tại Quốc hội khóa XII, tôi đã từng phát biểu về chuyện
này. Tôi kể câu chuyện là có lần đi cùng một đoàn cán bộ sang Các Tiểu Vương
quốc Ả-rập thống nhất. Nước này chỉ có khoảng 800 nghìn dân, nhưng có tới 4,8
triệu người lao động nước ngoài, tham gia vào rất nhiều lĩnh vực, kể cả làm cảnh
sát, hải quan.
Có thể dễ dàng nhận thấy những người
làm cảnh sát, hải quan ở nước này rất mẫn cán và lịch sự, bởi vì họ hiểu rõ
vị trí của mình là làm thuê cho dân, phục vụ dân, chứ không phải là làm bố
người dân. Đến bao giờ cán bộ, công chức, viên chức từ lớn đến nhỏ ở nước ta
hiểu được như vậy thì dân mới được nhờ.
Cán bộ, công chức, viên chức ở ta hiện
nay tiếng là phục vụ nhân dân nhưng thực chất vẫn là cai trị nhân dân. Dân cứ
động việc gì cần đến cửa quan là khó lắm.
Tham nhũng lớn đẻ ra tham nhũng vặt
Có một điều rất dễ thấy đó là những
quốc gia có nền hành chính lành mạnh thì cán bộ nhà nước sống đàng hoàng được
bằng đồng lương, còn ở ta ngay lương của Bộ trưởng cũng chỉ hơn 10 triệu đồng
mỗi tháng. Cử nhân tốt nghiệp đại học thì chưa được nổi 3 triệu mỗi tháng.
Nếu chúng ta không giải quyết được chuyện này cũng có nghĩa là không thể
chống tham nhũng thành công, thưa Giáo sư?
GS Nguyễn Minh Thuyết: Đúng
là đồng lương không đủ sống thì người ta phải tìm cách xoay sở, mà xoay mãi
rồi thành thói quen, cho nên có những người giàu rồi cũng vẫn tham nhũng.
Nhưng vì sao lương của cán bộ, công
chức, viên chức nhà nước thấp? Đó là vì bộ máy quá cồng kềnh. Ở các nước họ
chỉ có một bộ máy chính quyền, còn ở ta thì rất nhiều, bộ máy nọ chồng lên bộ
máy kia. Ngoài cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy chính quyền từ trung
ương trở xuống thì còn có cán bộ, viên chức trong bộ máy của Đảng và các đoàn
thể; một loạt các hiệp hội, các hội cũng ăn lương nhà nước, thậm chí lương và
chế độ phục vụ của các vị đứng đầu những tổ chức này cũng ngang ngửa cỡ Bộ
trưởng, Thứ trưởng. Nói thẳng ra không có ngân sách nước nào có thể nuôi nổi
bộ máy quá lớn như vậy.
Vừa rồi, tổ
chức ILO đánh giá năng suất lao động tại Việt
Tôi chỉ lấy ví dụ về cách báo cáo thành
tích của nước ta để thấy một khía cạnh của chuyện này: Cứ cuối năm là chính
quyền và các đoàn thể phải báo cáo kết quả công tác của mình. Ở một địa
phương, Thanh niên báo cáo trồng được 100 cây chuối, nuôi 100 con lợn thì các
tổ chức Phụ nữ, Công đoàn cũng nêu đúng số liệu như thế. Mới đầu nghe thì
tưởng là địa phương ấy trồng được vài trăm cây chuối, nuôi được vài trăm con
lợn, nhưng hóa ra chỉ có 100 cây chuối, 100 con lợn được nhân trên giấy nhiều
lần thôi.
Cách đây ba kỳ họp, có Đại biểu Quốc
hội đã đánh giá rằng “tham nhũng vặt tràn ngập khắp các ngõ ngách”. Giáo sư
thấy tình hình hiện nay có thay đổi gì không?
GS Nguyễn Minh Thuyết: Ở
đâu bây giờ người dân cũng nói rằng cứ có việc phải đến các cơ quan nhà nước
từ chuyện xin dấu ở phường, cho đến đi bệnh viện, xin cho con đi học đều phải
chuẩn bị tiền. Việc nhỏ thì tiền nhỏ, việc lớn thì tiền lớn. Khi tôi còn công
tác ở Quốc hội, có vợ một đồng chí Vụ trưởng chuẩn bị hồ sơ để phong Nhà giáo
ưu tú. Vợ bận nên anh ấy phải ra phường xin chứng nhận của địa phương. Ra đến
phường, chỉ để xác nhận có một câu là vợ anh ấy sinh sống ở phường, chấp hành
pháp luật tốt, nhưng người ta lấy đủ mọi lý do, không xác nhận ngay cho.
Anh ấy ra về chưa biết làm cách nào thì
gặp một chị bán rau. Nghe kể lại câu chuyện, chị bán rau bảo ông Vụ trưởng
của Văn phòng Quốc hội: “Anh trông giúp gánh rau, em lên phường xin
cho.” Và chỉ một lúc sau, chị hàng rau đem về cho hồ sơ có xác nhận đàng
hoàng. Hóa ra, chị này chỉ cần cho cán bộ của phường một, hai trăm nghìn gì
đó, thế là được việc ngay.
Cũng bởi cách làm việc như thế nên mới
có những chuyện giả mạo cán bộ này hay con cán bộ kia để làm tiền doanh
nghiệp và người dân.
Sở dĩ tham
nhũng vặt tràn lan khắp nơi là vì có tham nhũng lớn, mà muốn triệt tham nhũng
thì những người đứng đầu phải có quyết tâm cao và có thực lực, giải pháp. Nếu
chỉ có quyết tâm mà không có thực lực cũng như giải pháp hữu hiệu thì không
thể làm gì được. Hổ lớn không bắt được thì hổ con sinh sôi nảy nở là chuyện
bình thường.
Trân trọng cảm ơn Giáo sư!
(Theo Giáo dục VN) Ngọc Quang thực hiện
|
Trang
▼
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét